ప్రభుత్వ లోన్ రిజెక్ట్ అయితే ఏం చేయాలి? కొత్త అప్పుకు ముందు ఈ 5 దారులు

ప్రభుత్వ లోన్ రిజెక్ట్ అయితే ఏం చేయాలి అని కంగారు పడకండి. ముందు కారణం తెలుసుకోండి, తర్వాతే కొత్త అప్పు గురించి ఆలోచించండి. ముందు ఒక్క నిమిషం ఫోన్ పక్కన పెట్టండి అన్నా. లోన్ రిజెక్ట్ అయిందని మెసేజ్ చూసిన వెంటనే ఇంకో యాప్ ఓపెన్ చేయాలనిపిస్తుంది. షాపుకి సరుకు తెచ్చే డేట్ దగ్గర పడుతుంది, మెషిన్ కోసం ఇచ్చిన అడ్వాన్స్ గుర్తొస్తుంది. కానీ మొదటి లోన్ ఎందుకు ఆగిందో తెలియకుండా రెండో అప్పు తీసుకుంటే, కొత్త కిస్తీ పాత సమస్య మీదే కూర్చుంటుంది. ప్రభుత్వ లోన్ రిజెక్ట్ అయితే ఏం చేయాలి అని వెతుకుతున్నారంటే, ముందు ఆ రిజెక్షన్ వెనకున్న లెక్క చదవండి. ఈ ఆర్టికల్‌లో ఐదు దారులు చెబుతా. వాటిలో అప్పు తీసుకోకుండా ఖర్చు మార్చుకునే దారులు కూడా ఉన్నాయి.

ఒక బ్యాంకు “లేదు” అంటే అన్ని బ్యాంకులూ “లేదు” అనవు. అలాగని ఒక యాప్ “ఇప్పుడే ఇస్తాం” అంటే అది మంచి లోన్ అయిపోదు. ఒక కాగితం మీద మూడు విషయాలు రాసుకోండి: డబ్బు ఏ పనికి కావాలి, ఎప్పుడు కావాలి, తిరిగి ఎప్పుడు వస్తుంది. తర్వాత ప్రతి దారిలో వడ్డీ, ఫీజు, తాకట్టు, ఇంటి ఖర్చు మీద పడే భారం, లోన్ ఇచ్చేది ఎవరు అన్నవి పక్కపక్కన పెట్టి చూడండి. ఇక్కడ చెప్పిన ఉదాహరణలు లెక్క అర్థం కావడానికే. ఫలానా కంపెనీ లోన్ ఇస్తుందని ఇచ్చే హామీ కాదు.

మొదటి దారి: ప్రభుత్వ లోన్ రిజెక్ట్ అయిన కారణం ఏంటో చూసుకోండి

ముందు అప్లికేషన్ నంబరు, రిజెక్ట్ చేసినప్పుడు వచ్చిన మెసేజ్, మీరు ఇచ్చిన కాగితాల లిస్టు తీసుకోండి. బిల్లు మీద పేరు సరిపోలేదా? ప్రాజెక్టు ఖర్చులో మీ సొంత డబ్బు చూపించలేదా? పాత అప్పు బాకీగా కనిపించిందా? మీరు అడిగిన స్కీమ్‌కి మీ వ్యాపారం సరిపోలేదా? కారణం మారితే చేయాల్సిన పని కూడా మారుతుంది. “నా స్కోరు తక్కువే అయి ఉంటుంది” అని మీరే ఊహించుకుని ఇంకో చోట అప్లై చేయకండి. బ్రాంచ్‌లో అసలు లోపం ఏంటో అడగండి. ప్రభుత్వ లోన్ రిజెక్ట్ అయితే ఏం చేయాలి అని నన్ను అడిగితే, నా మొదటి జవాబు ఇదే.

ఉదాహరణకి కొత్త చిన్న యూనిట్ ప్రాజెక్టు రిపోర్టులో మెషిన్ ధర ఉంది, కానీ పని మొదలయ్యే వరకు కావాల్సిన రా మెటీరియల్ డబ్బు లేదు అనుకుందాం. అదే రిజెక్షన్‌కి ఒకే కారణమని చెప్పలేం. కానీ ప్రాజెక్టులో డబ్బు ఎలా తిరుగుతుందన్న లెక్క వీక్‌గా కనిపించవచ్చు. సప్లయర్ కోటేషన్, అమ్మకాల ఎస్టిమేట్, మీ సొంత డబ్బు మళ్లీ ఒకసారి చూసుకోండి. బిజినెస్ లోన్ ప్రాజెక్టు రిపోర్ట్లో ఏ లెక్కలు చూపాలో విడిగా రాశాం. ఆ లెక్కలను మీ అసలు పనికి తగ్గట్టు మార్చుకోండి.

ముందే ఒక అప్పు బాకీ ఉంటే, కొత్త అప్పు చేయడమే దానికి దారా అని ఆగి ఆలోచించండి. కట్టిన డబ్బు క్రెడిట్ రిపోర్టులో తప్పుగా కనిపిస్తే, అప్పిచ్చిన కంపెనీకి, క్రెడిట్ రిపోర్ట్ కంపెనీలకి కరెక్షన్ కోసం అప్లై చేయండి. నిజంగానే లేట్ అయ్యి ఉంటే, కిస్తీ కట్టగలిగే సత్తా ఎంత తగ్గిందో చూసుకోండి. సిబిల్ స్కోరు తక్కువ ఉన్నప్పుడు ఏం చేయాలో విడిగా రాశాం. ఒకే ఫైల్‌ని కొత్త కొత్త కంపెనీలకు పంపుతూ ఉండటం కన్నా, కారణం సరిచేసి ఇంకోసారి ప్రయత్నించడం మేలు. రిజెక్షన్ తర్వాత మళ్లీ అప్లై చేసేటప్పుడు కూడా ఇదే మొదటి పని.

APSFC అయినా మరో కంపెనీ అయినా రిజెక్ట్ చేశాక “మూడు నెలలు ఆగితే తప్పకుండా వస్తుంది” అనే టైమ్ ఏదీ లేదు. కాగితాల లోపం సరిచేయడానికి ఒక టైమ్ పడుతుంది, వ్యాపారంలో డబ్బు ఆడటం బాగుపడడానికి ఇంకో టైమ్ పడుతుంది. మళ్లీ అప్లికేషన్ ఎప్పుడు తీసుకుంటారు, కొత్తగా ఏ కాగితాలు కావాలి, పాత అప్లికేషన్‌ని మళ్లీ చూస్తారా అని డైరెక్ట్‌గా అడగండి. రిజెక్షన్‌కి వచ్చే కారణాలు ఏంటో కూడా ఒకసారి చదవండి.

రిజెక్ట్ చేసిన కాగితం ఇవ్వకపోతే, అప్లికేషన్ నంబరు చెప్పి బ్రాంచ్‌లో స్టేటస్ అడగండి, కారణం రాసివ్వమని అడగండి. ఫోన్‌లో విన్న ఒక్క మాట మీద కొత్త ఫైల్ తయారు చేయడం కష్టం. కాగితం చేతికి వచ్చాక, వాళ్లు చెప్పిన కారణాన్ని మీ రికార్డులతో చెక్ చేయండి. ఆదాయం తక్కువగా చూపించారంటే, అసలు అమ్మకాలకు మీ దగ్గర రుజువు ఉందా? పాత బాకీ తప్పుగా కనిపిస్తే, అది ఎప్పుడు క్లోజ్ అయిందో చెప్పే రసీదు ఉందా? ఇవి సరిచేయకుండా కొత్త అప్లికేషన్‌లో పెద్ద నంబర్లు రాస్తే, మొదటి సమస్యతో పాటు నమ్మకం సమస్య కూడా వస్తుంది. అప్లికేషన్‌లో చేసే సాధారణ తప్పులు గురించి కూడా మా ఆర్టికల్ ఉంది.

మీరు అడిగిన లోన్ రిజెక్ట్ అయ్యిందని మొత్తం వ్యాపారం ఆలోచననే వదిలేయాల్సిన పని లేదు. కానీ ఆ లోన్ లేకుండా పని మొదలుపెట్టగలమా అన్న ప్రశ్నకి నిజాయితీగా జవాబు చెప్పుకోవాలి. చిన్నగా మొదలుపెడితే అద్దె, మెషిన్, మొదటి సరుకు ఖర్చు ఎలా మారతాయి? మొదటి డబ్బు కస్టమర్ దగ్గర నుంచి వచ్చే వరకు ఎంతకాలం నిలబడాలి? ఈ లెక్క సరిపోకపోతే కొంతకాలం ఆగడం కూడా ఒక నిర్ణయమే. ఆగడం ఓటమి కాదు. తప్పుడు అప్పు చేయడం కన్నా ఖర్చు తగ్గించడం చాలాసార్లు మేలు.

రెండో దారి: బ్యాంకు రిజెక్ట్ చేస్తే రిజిస్టర్ అయిన NBFCని పోల్చి చూడండి

ప్రభుత్వ లోన్ రిజెక్ట్ అయితే ఏం చేయాలి అని బ్యాంకు వాళ్లని అడిగాక కూడా చిన్న వ్యాపారానికి ఇంకో చోట లోన్ కావాలంటే, రిజిస్టర్ అయిన NBFC ఏదైనా ఉందేమో చూడొచ్చు. అక్కడా ఆదాయం, బాకీలు, వ్యాపారం, ID ప్రూఫ్‌లు అన్నీ చూస్తారు. “బ్యాంకు వద్దంటే ఇక్కడ మాత్రం అందరికీ వస్తుంది” అనేది నిజం కాదు. ఒక కంపెనీ మీ అప్లికేషన్‌ని ఒప్పుకోవచ్చు, ఇంకొకటి ఒప్పుకోకపోవచ్చు. అసలు లోన్ ఇచ్చేది ఏ కంపెనీ, మధ్యలో ఉన్న యాప్ లేదా ఏజెంట్ పని ఏంటి, తిరిగి కట్టే డబ్బు ఎవరికి వెళ్లాలి అన్నవి అగ్రిమెంట్‌లో క్లియర్‌గా ఉండాలి. బ్యాంకు లోన్‌కి, NBFC లోన్‌కి ఉన్న తేడాలు మా ఆర్టికల్‌లో ఉన్నాయి.

రిజర్వ్ బ్యాంకు వెబ్‌సైట్‌లో NBFCల గురించిన వివరాలు ఉన్నాయి, అక్కడే రిజిస్టర్ అయిన NBFCల లిస్టు కూడా చూడొచ్చు. బ్రాండ్ పేరు చూసి నమ్మేయకుండా, లోన్ ఇచ్చే అసలు కంపెనీ పేరు చెక్ చేయండి. రిజిస్ట్రేషన్ ఉందంటే తక్కువ వడ్డీ వస్తుందని కాదు, లోన్ కచ్చితంగా ఇస్తారని కూడా కాదు. రూల్స్ కింద ఉండే కంపెనీయేనా కాదా అని తెలుసుకోవడానికి ఇది ఒక చెక్ మాత్రమే. ఫోన్‌లో చెప్పిన వడ్డీ శాతంతో పాటు లోన్ అగ్రిమెంట్, మొత్తం ఖర్చు, కిస్తీ డేట్లు అడగండి.

ఉదాహరణకి ఒక షాపుకి రూ.2 లక్షల వర్కింగ్ క్యాపిటల్ కావాలనుకుందాం. లోన్ ఇచ్చే కంపెనీ రూ.2 లక్షలు అప్రూవ్ అయ్యాయని చూపించి, ప్రాసెసింగ్ ఫీజు, ఇతర ఛార్జీలు కట్ చేసి తక్కువ డబ్బు పంపితే, చేతికి వచ్చిన డబ్బు, తిరిగి కట్టాల్సిన డబ్బు రెండూ వేరువేరుగా రాసుకోవాలి. ఇంకో ఆఫర్‌లో ఫీజు తక్కువ ఉన్నా, టైమ్ తక్కువై నెలకు కట్టే కిస్తీ ఎక్కువ అవ్వొచ్చు. మీ అమ్మకాల నుంచి ఖర్చులు తీసేశాక ఆ కిస్తీ మిగులుతుందా లేదా అన్నదే అసలైన పోలిక. డబ్బు వర్కింగ్ క్యాపిటల్‌కా, ఎక్కువకాలం పనికొచ్చే మెషిన్ కోసమా అన్నది కూడా తేల్చుకోండి: వర్కింగ్ క్యాపిటల్ లోన్‌కి, టర్మ్ లోన్‌కి ఉన్న తేడా ఇక్కడ చదవొచ్చు.

వడ్డీ రేటు ఒక్కో కంపెనీకి, ఒక్కో కస్టమర్‌కి, తాకట్టును, టైమ్‌ని బట్టి మారుతుంది. అందరికీ ఒకే రేటు ఉంటుందని చెప్పలేం. అసలు ఖర్చు తెలుసుకోవాలంటే KFS (ముఖ్య విషయాల కాగితం) అడగండి, అందులో APR అంటే ఏడాదికి మొత్తం ఖర్చు ఎంతో ఉంటుంది. డిజిటల్ లోన్‌ల విషయంలో లోన్ ఇచ్చేవాళ్లకి ఏ రూల్స్ ఉన్నాయో Reserve Bank of India (Digital Lending) Directions, 2025లో ఉన్నాయి. థర్డ్ పార్టీలు, డేటా ప్రైవసీ, అన్యాయమైన పద్ధతుల గురించి కూడా అందులో రాశారు. ఈ కాగితం ఇవ్వలేమంటే ఆ ఆఫర్ నుంచి వెనక్కి వచ్చేయడమే మంచిది.

ఇంకో కంపెనీ దగ్గర ఆఫర్ తీసుకునేటప్పుడు, మొదటి బ్యాంకు రిజెక్ట్ చేసిన విషయం దాచొద్దు. కారణం కాగితాల లోపమైతే సరిచేసిన రుజువు చూపండి, బాకీ అయితే ఇప్పుడు ఎలా ఉందో చెప్పండి. లోన్ ఇచ్చేవాళ్లు వాళ్ల రూల్స్ ప్రకారం సొంతంగా చూస్తారు. “ఒకచోట రాకపోతే ఇంకోచోట కచ్చితంగా వస్తుంది” అని చెప్పే ఏజెంట్ డొల్ల మాటలు చెబుతున్నాడని గుర్తుపెట్టుకోండి. అలాంటి ఏజెంట్‌కి కమిషన్ ఇవ్వకండి. మీరు అర్థం చేసుకున్న కండిషన్లు, లోన్ అగ్రిమెంట్‌లో ఉన్న కండిషన్లు ఒకటేనా అని చూశాకే ముందుకు వెళ్లండి.

మూడో దారి: లోన్ యాప్‌లో డబ్బు తొందరగా రావడం కాదు, అసలు అప్పిచ్చేది ఎవరో చూడండి

మొబైల్‌లో ఫారం నింపగానే “ఐదు నిమిషాల్లో డబ్బు” అని కనిపించొచ్చు. అది యాడ్ మాత్రమే, మీకు కచ్చితంగా వచ్చే టైమ్ కాదు. లోన్ యాప్‌లో డబ్బు తొందరగా రావడం ఒక్కటే చూసి నిర్ణయం తీసుకోకండి; ఆ స్పీడ్ వెనక ఎవరున్నారో చూడండి. యాప్ పేరు, లోన్ ఇచ్చే కంపెనీ అసలు పేరు వేరువేరుగా రాయండి. ఆ యాప్ ఏ బ్యాంకు లేదా రిజిస్టర్ అయిన కంపెనీ తరఫున పని చేస్తోంది, ఆ కంపెనీ ఆఫీషియల్ వెబ్‌సైట్‌లో ఈ లింక్ ఉందా, కస్టమర్ కంప్లైంట్ చూసేది ఎవరు అని చెక్ చేయండి. డిజిటల్ లెండింగ్ యాప్‌ల కోసం పబ్లిక్ లిస్టు పెడుతున్నట్టు RBI ప్రకటించింది; ఆ యాప్‌కి రూల్స్ కింద ఉండే కంపెనీతో నిజంగా లింక్ ఉందో లేదో చూడటానికే అది. కాంటాక్ట్ లిస్టు లాంటివి అడిగే అక్కర్లేని పర్మిషన్ల దగ్గర జాగ్రత్తగా ఉండండి.

ముందుగా డబ్బు పంపమంటే, “ప్రాసెసింగ్‌కి మాత్రమే” అన్నా సరే, ఎవరి పర్సనల్ అకౌంట్‌కీ పంపకండి. లోన్ అగ్రిమెంట్, ఏ కాగితాలు తీసుకుంటున్నారు, డబ్బు ఏ అకౌంట్ నుంచి వస్తుంది, మీరు ఎవరికి తిరిగి కడతారు అన్నవి చూడండి. OTP, పాస్‌వర్డ్, ఫోన్‌లో ఉన్న ఇతరుల నంబర్లు ఇచ్చేయకండి. లోన్ యాప్‌లతో వచ్చే రిస్క్‌ల గురించి మా ఆర్టికల్ కూడా చూడండి. ఏ యాప్ గురించైనా లేటెస్ట్ ఆఫీషియల్ వివరాలు మళ్లీ చెక్ చేసుకోండి.

డబ్బు త్వరగా వచ్చినా వారానికోసారి కిస్తీ కట్టాల్సి వస్తే, మీ వ్యాపారంలో వారానికోసారి అంత డబ్బు మిగులుతుందా? పండగ ముందు మాత్రమే అమ్మకాలు పెరిగే షాపుకి తక్కువ టైమ్ చాలా భారం అవ్వొచ్చు. నెలవారీ వడ్డీ అని చెప్పిన దాన్ని ఏడాది మొత్తం ఖర్చుగా మార్చి పోల్చి చూడండి. వడ్డీ రేటు ఒక్కటే కాదు, ఫీజులు కలిపిన మొత్తం రూపాయలు, చేతికి వచ్చే డబ్బు, లోన్ పూర్తిగా క్లోజ్ అయ్యే డేట్ పక్కపక్కన పెట్టి చూడాలి.

అప్పిచ్చేవాళ్లు లేదా యాప్ వాళ్లు వేధిస్తే, ముందు ఆ కంపెనీలోనే కంప్లైంట్ ఇవ్వండి. అక్కడ తేలకపోతే, వర్తించే చోట రిజర్వ్ బ్యాంకు కంప్లైంట్ పేజీ చూడండి. సచేత్ పోర్టల్లో కూడా కంప్లైంట్ చేయడానికి, కేసు స్టేటస్ చూడటానికి వీలుంటుంది. మోసం లేదా బెదిరింపులు ఉంటే నేషనల్ సైబర్ క్రైమ్ రిపోర్టింగ్ పోర్టల్లో కూడా కంప్లైంట్ చేయొచ్చు, అవసరమైతే లోకల్ పోలీసుల సాయం తీసుకోండి. ప్రతి యాప్ మీదా RBI నేరుగా కంప్లైంట్ తీసుకుంటుందని అనుకోవద్దు. అందుకే అసలు లోన్ ఇస్తున్నది ఎవరో తెలుసుకోవడం చాలా ముఖ్యం.

నాలుగో దారి: బంగారం తాకట్టు పెట్టే ముందు ఇంట్లో వాళ్లని కూడా అడగండి

బంగారం ఉంటే అప్పు ఈజీ అనిపిస్తుంది. కానీ అది ఇంటి ఆస్తి, దాని విలువ మార్కెట్ రేటు మాత్రమే కాదు. అది ఎవరిది, వాళ్లకి ఈ నిర్ణయం తెలుసా, కట్టలేకపోతే ఏమవుతుంది అని ముందే ఇంట్లో మాట్లాడుకోండి. బంగారం తాకట్టు పెట్టే ముందు ఇవన్నీ అడగడం తప్పు కాదు. వ్యాపారం మొదలుపెట్టడానికి బంగారం పెట్టడం, ఇప్పటికే ఉన్న నష్టాన్ని కప్పడానికి పెట్టడం అనేవి రెండు వేరే రకాల రిస్క్‌లు. లోన్‌గా ఎంత ఇస్తారన్నది బంగారం టెస్ట్, దాని విలువ, ఆ కంపెనీ ప్రొడక్ట్ రూల్స్‌ని బట్టి ఉంటుంది.

ఎంత శాతం ఇస్తారు, అదే రోజు డబ్బు వస్తుందా, వడ్డీ ఎంత అన్నవి మీ చేతిలో ఉన్న ఆఫర్ చూడకుండా చెప్పలేం. బంగారం విలువ ఎలా వేస్తారు, ఎంత బరువు తగ్గిస్తారు, టైమ్ ఎంత, వడ్డీ ఎప్పుడు కట్టాలి, లేట్ అయితే నోటీసు ఇస్తారా, వేలం ఎలా చేస్తారు అన్నీ కాగితంలో చూడండి. ఇచ్చిన నగల వివరాలు, బరువు, ఫోటో లేదా రసీదు జాగ్రత్తగా దాచుకోండి. బంగారం తిరిగి తీసుకోవాల్సిన డేట్ ఇంట్లో ఇంకొకరికి కూడా చెప్పండి.

ఉదాహరణకి ఒక షాపు ఓనర్ బంగారం పెట్టి సరుకు కొన్నాడనుకుందాం. ఆ సరుకు మూడు నెలల్లో అమ్ముడుపోకపోతే వడ్డీకి డబ్బు ఎక్కడ నుంచి వస్తుంది? అమ్మకం అయ్యాక వచ్చిన డబ్బు మళ్లీ సరుకు తెచ్చుకోవడానికే సరిపోవచ్చు. ఇంట్లో నగలను ఎప్పుడేమవుతుందో తెలియని గాల్లో దీపం లాంటి వ్యాపారానికి పెట్టే ముందు, చెడ్డ నెల లెక్క వేసుకోండి. కిస్తీ కట్టడం కష్టమవుతుందని ముందే తెలిస్తే, టైమ్ దాటకముందే కంపెనీతో మాట్లాడండి. మౌనంగా వదిలేయకండి. బంగారం పెట్టకుండా తాకట్టు లేని లోన్ ఆప్షన్లు ఉన్నాయేమో కూడా CGTMSE తాకట్టు లేని లోన్ ఆర్టికల్‌లో చూడొచ్చు.

ఐదో దారి: సరుకుకి టైమ్ అడగండి, ఖర్చు తగ్గించండి, సొంత డబ్బు గురించి మాట్లాడండి

ప్రభుత్వ లోన్ రిజెక్ట్ అయితే ఏం చేయాలి అంటే, కచ్చితంగా మరో లోన్ తీసుకోవాలని కాదు. సరుకు ఇచ్చే వ్యక్తి డబ్బు కట్టడానికి కొంత టైమ్ ఇస్తాడా? కస్టమర్ దగ్గర చిన్న అడ్వాన్స్ తీసుకోగలరా? పెద్ద మెషిన్ కొనే బదులు మొదట అద్దె మెషిన్‌తో పని చేయగలరా? ఇవన్నీ ప్రతి వ్యాపారానికి కుదరవు. కానీ కుదిరిన చోట కొత్త వడ్డీ బాకీ లేకుండానే డబ్బు అవసరం తగ్గుతుంది.

ఒక ఆర్డర్‌కి రూ.80 వేల సరుకు కావాలనుకుందాం. కస్టమర్ ఒప్పందంతో రూ.20 వేలు అడ్వాన్స్ ఇస్తే, సప్లయర్ మిగతా డబ్బుకి 15 రోజులు టైమ్ ఇస్తే, మీకు వెంటనే కావాల్సిన డబ్బు మారిపోతుంది. ఆ అడ్వాన్స్‌ని వేరే ఖర్చులకు వాడకుండా ఆర్డర్ పని పూర్తి చేయాలి. ఈ రూపాయల లెక్క ఉదాహరణ మాత్రమే. అసలైన డబ్బు, అగ్రిమెంట్, వస్తువు, సప్లయర్ నమ్మకం కలిసి మీ పరిస్థితిని డిసైడ్ చేస్తాయి.

బంధువు డబ్బు పెడతానంటే, అది ఊరికే ఇచ్చే డబ్బా, అప్పా, వ్యాపారంలో వాటానా అని ముందే క్లియర్ చేసుకోండి. కాగితం మీద తేదీ, మొత్తం, తిరిగి ఇస్తానన్న మాట రాసుకుంటే తర్వాత అపార్థాలు తగ్గుతాయి. బంధువే కదా అని తిరిగి కట్టే లెక్క లేకుండా డబ్బు తీసుకోవద్దు. భాగస్వామి వ్యాపారంలో వాటా తీసుకుంటే లాభం, నష్టం, నిర్ణయం తీసుకునే హక్కు కూడా పంచుకోవాలి. మీకు చిన్న అప్పు కావాల్సిన చోట పెద్ద పార్ట్‌నర్‌షిప్ అగ్రిమెంట్ అవసరమా అని ఆలోచించండి.

కొత్త షాపు పెడుతున్నారంటే, షాపు తెరిచే డేట్ కొంచెం వాయిదా వేసి మొదటి స్టాక్ తగ్గించడం కూడా ఒక నిర్ణయమే. అన్నీ ఒకేసారి కొనాలనే ఉత్సాహం సహజమే, బాస్. కానీ మొదటి నెల కస్టమర్లు నిజంగా ఏ వస్తువు అడుగుతున్నారో తెలిశాక మిగతా సరుకు తెచ్చుకోవచ్చు. తిరిగే సరుకు డబ్బు, ఎక్కువకాలం ఉండే మెషిన్ ఖర్చు వేరువేరుగా చూస్తే, ఏ అప్పును వాయిదా వేయొచ్చో తెలుస్తుంది.

సరుకు ఇచ్చే వ్యక్తితో టైమ్ మాట్లాడేటప్పుడు మీరు కట్టగలిగే డేట్‌నే చెప్పండి. “రెండు రోజుల్లో ఇస్తా” అని చెప్పి ఇంకో నెల లాగితే, తర్వాతి సారి అతను సాయం చేయకపోవచ్చు. కస్టమర్ అడ్వాన్స్ విషయంలో కూడా పని ఇచ్చే టైమ్, ఆర్డర్ క్యాన్సిల్ అయితే డబ్బు ఎలా వెనక్కి ఇస్తారు అన్నది క్లియర్‌గా ఉండాలి. అప్పు తీసుకోకుండా పని డబ్బు నడిపే పద్ధతిలో కూడా మాట నిలబెట్టుకోవడమే అసలైన బలం. అందుకే ఈ దారి ఎంచుకునే ముందు మీ సరుకు ఎప్పుడు అమ్ముడవుతుంది, డబ్బు ఎప్పుడు వస్తుంది అని నిజాయితీగా రాసుకోండి.

ఇంటి పొదుపు మొత్తం వ్యాపారంలో పెట్టడం కూడా రిస్క్ అవుతుంది. ఇంట్లో అవసరం వస్తే ఖర్చులకు కొంత డబ్బు మిగలాలి; కస్టమర్ డబ్బు లేట్ అయినా ఇంటి అద్దె ఆగదు. కొత్త లోన్ వద్దని నిర్ణయించుకుని సొంత డబ్బు పెట్టినా, ఆ డబ్బు వ్యాపారం నుంచి ఎప్పుడు వెనక్కి తీసుకుంటారో రికార్డులో రాయండి. లేకపోతే షాపులో డబ్బు ఉన్నట్టు అనిపించినా, ఇంటికి అవసరమైనప్పుడు ఖాళీ అవ్వొచ్చు. లోన్ తీసుకోవాలా వద్దా అనేది కుటుంబం మొత్తం నెల ఖర్చు చూసి మాట్లాడుకుంటే నిర్ణయం మెరుగ్గా ఉంటుంది.

ప్రభుత్వ లోన్ రిజెక్ట్ అయితే ఏం చేయాలి: 5 దారుల పోలిక

లోన్ రిజెక్ట్ అయ్యాక ఐదు దారులు ఇవే. ఈ టేబుల్‌లో “స్పీడ్” గాని, ఒక ఫిక్స్‌డ్ రేటు గాని పెట్టలేదు, ఎందుకంటే మీకు లోన్ ఎప్పుడొస్తుందో ముందే చెప్పడం నిజాయితీ కాదు. అవసరమైతే రెండు కంపెనీల నుంచి రాసిచ్చిన ఆఫర్లు తీసుకుని, మీ లెక్కల్లో నంబర్లు నింపండి. ప్రతి దారికి చేతికి వచ్చే డబ్బు, నెలకు బయటకు వెళ్లే డబ్బు, పని ఆగితే వచ్చే నష్టం అని మూడు లైన్లు రాయండి.

ఈ ఐదింట్లో ఏది ఎంచుకున్నా, ఈ రోజే తేల్చాల్సిన అవసరం ఉందా అని మీరే అడగండి. సరుకు ధర రేపు పెరుగుతుందని ఎవరో చెప్పడం, లోన్ ఆఫర్ ఈ రాత్రికే ముగుస్తుందని యాప్ చెప్పడం, రెండూ మీ మీద ప్రెషర్ పెంచుతాయి. కాగితాలు చదివేంత టైమ్ ఇవ్వని ఆఫర్ మీ వ్యాపారానికి సరిపోతుందా అని ఆలోచించండి. అర్జెంటు పని అయినా సరే, లోన్ ఇచ్చేది ఎవరో, చేతికి వచ్చే డబ్బు ఎంతో, తిరిగి కట్టే డేట్ ఏంటో ఈ మూడూ క్లియర్‌గా లేకుండా సంతకం పెట్టకండి.

టేబుల్‌లో ఏ దారికీ “సేఫ్” అని ముద్ర వేయలేదు, ఎందుకంటే మీ పరిస్థితి మారితే రిస్క్ కూడా మారుతుంది. ఒకరి ఇంట్లో బంగారం ఉండొచ్చు, కానీ తిరిగి కట్టే ఆదాయం లేకపోవచ్చు. ఇంకొకరికి బంగారం లేకపోయినా, సప్లయర్‌తో మంచి రికార్డు ఉండొచ్చు. కాగితం మీద కనిపించే వడ్డీ ఒక్కటే పోల్చితే ఈ తేడా కనిపించదు. అందుకే ప్రతి దారి పక్కన మీ వ్యాపారానికి సంబంధించిన ఒక మంచి కారణం, ఒక రిస్క్ రాయండి.

మొత్తం ఖర్చు కాగితంలో నేను ఏం చదువుతానంటే

ముందు లోన్ ఇచ్చేది ఎవరో చూస్తా. తర్వాత చేతికి ఎంత వస్తుంది, మొత్తం ఎంత కట్టాలి, మొదటి కిస్తీ ఏ డేట్ నుంచి మొదలవుతుంది అని చూస్తా. ఆ తర్వాత ప్రాసెసింగ్, ఇన్సూరెన్స్, లేట్ అయితే పడే ఛార్జీ, ముందే క్లోజ్ చేస్తే పడే ఖర్చు ఉంటే వాటిని కలుపుతా. చివరగా వ్యాపారంలో చెడ్డ నెల వచ్చినా కిస్తీ కట్టగలరా అని అడుగుతా. ఇది కాగితం చదివే ఒక పద్ధతి మాత్రమే.

వడ్డీ “ఫ్లాట్” అని ఉంటే, తగ్గుతూ వచ్చే బాకీ మీద లెక్కించే రేటుతో దాన్ని నేరుగా పోల్చలేం. ఒక శాతాన్ని ఇంకో శాతంగా మార్చే సింపుల్ ఫార్ములా అందరికీ సరిపోదు; లోన్ ఎన్నాళ్లు, కిస్తీ ఎలా కట్టాలి, ఫీజులు ఎంత అన్నదాన్ని బట్టి ఖర్చు మారిపోతుంది. అందుకే KFSలో ఏడాదికి మొత్తం ఖర్చు (APR), కిస్తీల టేబుల్ చూడండి.

ఒక ఆఫర్‌లో నెలవారీ కిస్తీ తక్కువగా ఉంది అనుకుందాం. అది ఎక్కువకాలం కట్టాల్సి ఉండటం వల్ల కావచ్చు. మొత్తం కట్టేది ఎక్కువైతే, తక్కువ EMI చూసి వెంటనే ఒప్పుకోవద్దు. ఇంకో ఆఫర్‌లో ఫీజు ముందే కట్ చేస్తే, మీ పనికి కావాల్సిన డబ్బే చేతికి రాకపోవచ్చు. రెండు ఆఫర్లు పోల్చేటప్పుడు ఖర్చులన్నీ ఒకే కాలానికి, ఒకే చేతికొచ్చే మొత్తానికి మార్చి చూడండి. చివరికి కిస్తీ తలకు మించిన భారం అయితే వ్యాపారంతో పాటు ఇల్లు కూడా కష్టపడుతుంది. అవసరమైతే బ్యాంకు వాళ్లని లెక్క రాసి చూపమనండి.

తొందరగా డబ్బు రావడం ఒక్కటే గెలుపు కాదు; ఆ డబ్బు పని చేసి, అప్పు తిరిగి కట్టాక కూడా షాపు నిలబడాలి.

సున్నా లేదా తక్కువ పెట్టుబడితో ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో చిన్న వ్యాపారం మొదలుపెట్టే వాళ్లకి ఇలాంటి లెక్కలో డౌట్ ఉంటే, మా కాంటాక్ట్ పేజీలో ఉన్న ఇమెయిల్‌కి ప్రశ్న పంపండి. మాకు తెలిసింది ఫ్రీగా చెబుతాం. మీ అకౌంట్ పాస్‌వర్డ్, పూర్తి ID నంబర్లు మెయిల్ చేయకండి. మేము లోన్ ఇచ్చే కంపెనీ కాదు; మీ చేతిలో ఉన్న ఆఫీషియల్ ఆఫర్‌ని మీరే చదువుకోవడానికి ఈ ఆర్టికల్ ఉపయోగపడాలి.

లోన్ ఇచ్చే కంపెనీతో మాట్లాడేటప్పుడు మీకు అర్థం కాని పదం వస్తే వెంటనే ఆపి అడగండి. “పెనల్ ఛార్జీ”, “ఏడాదికి మొత్తం ఖర్చు”, “ముందే క్లోజ్ చేయడం” అన్నవి ప్రతి కాగితంలో ఎలా వర్తిస్తాయో క్లియర్‌గా చూడండి. పక్కనున్న వ్యక్తి సంతకం పెట్టమన్నాడని పెట్టేస్తే, రేపు కిస్తీ ఎక్కడ నుంచి కట్టాలో అతను నిర్ణయించడు. లోన్ కాగితంలో ఖాళీ గీతలు ఉండకూడదు; ఒక పూర్తి కాపీ మీ దగ్గర ఉంచుకోండి. ఇంట్లో కలిసి డబ్బు నడిపేవాళ్లు ఉంటే వాళ్లతో కూడా నెలవారీ భారం గురించి మాట్లాడండి.

అలాగే ఇన్సూరెన్స్ పేరు చెప్పి ప్రీమియం కలిపితే అది తప్పనిసరా, మీ ఇష్టమా అని తెలుసుకోండి. కిస్తీ ఒక రోజు లేట్ అయితే ఏ ఛార్జీ పడుతుంది, లోన్‌ని ముందే క్లోజ్ చేస్తే ఎంత కట్టాలి అన్నది కూడా ఖర్చులో భాగమే. చేతికి రూ.లక్ష వచ్చింది అని మాత్రమే చూసి సంతోషపడటం ఈజీ; మొత్తం తిరిగి కట్టే డబ్బు చూసినప్పుడే అసలు ధర తెలుస్తుంది. అప్పిచ్చేవాళ్లు లెక్కని రాసివ్వలేకపోతే, ఇంకొక ఆఫీషియల్ ఆఫర్ తీసుకుని పోల్చి చూడండి.

అప్పిచ్చిన వాళ్లు బెదిరిస్తే సమస్యను ఇంకా పెంచుకోకండి

ఇప్పటికే ఎక్కువ వడ్డీకి డబ్బు తీసుకుని ఇబ్బందిలో ఉంటే, వెంటనే కొత్త ఖరీదైన అప్పుతో పాత అప్పు కట్టేయాలనుకోవద్దు. మొత్తం బాకీ, కట్టిన డబ్బుకి రసీదులు, చెప్పిన వడ్డీ, బెదిరింపు మెసేజ్‌లు అన్నీ జాగ్రత్తగా దాచుకోండి. మీ రాష్ట్రంలో ఆ వ్యక్తికి లేదా కంపెనీకి వర్తించే రిజిస్ట్రేషన్ రూల్ ఏంటో లోకల్ ఆఫీసర్ల దగ్గర తెలుసుకోండి. ప్రతి ప్రైవేట్ అప్పూ చట్టవిరుద్ధం, లేదా ఏ అగ్రిమెంట్‌కీ చట్టం రక్షణ లేదు అని ఒక్క మాటలో చెప్పడం సరికాదు.

వేధింపులు, భద్రత సమస్య ఉంటే లోకల్ పోలీసుల సాయం తీసుకోవచ్చు. బ్యాంకు లేదా రిజిస్టర్ అయిన కంపెనీ ప్రవర్తన మీద కంప్లైంట్ అయితే, ముందు ఆ కంపెనీలో రాసి కంప్లైంట్ ఇవ్వండి, అవసరమైతే రిజర్వ్ బ్యాంకు కంప్లైంట్ పేజీ చూడండి. ఏ ఆఫీసు కింద వస్తుందో అసలు లోన్ ఇచ్చిన వాళ్లని బట్టి ఉంటుంది. బెదిరింపులకు ఒంటరిగా వెళ్లి మాట్లాడాల్సిన అవసరం లేదు; నమ్మకమైన ఇంట్లో వాళ్లకి పరిస్థితి చెప్పండి.

ఇంట్లో బంగారం తాకట్టు పెట్టి పాత ఎక్కువ వడ్డీ అప్పు కట్టేయడం కూడా దానంతట అదే సమస్యని తీర్చదు. కొత్త లోన్ తిరిగి కట్టే డబ్బు ఎక్కడ నుంచి వస్తుందో క్లియర్‌గా లేకపోతే ఇంటి ఆస్తి రిస్క్‌లో పడుతుంది. అప్పుల గురించి తెలిసినవాళ్ల సలహా తీసుకోవడం, పాత అప్పు ఇచ్చిన వాళ్లతో రాసి బాకీ లెక్క చెక్ చేసుకోవడం, వ్యాపార ఖర్చు తగ్గించడం లాంటివి ముందు చూడండి. ఏ అగ్రిమెంట్ మీదైనా లోకల్ లాయర్ సలహా కావాలంటే అర్హత ఉన్న లాయర్‌ని కలవండి.

వేధింపుల మధ్య రసీదులు జాగ్రత్తగా దాచుకోవడం చిన్న పని అనిపించవచ్చు, కానీ ఇచ్చిన డబ్బు నిరూపించడానికి అవే ముఖ్యం. ఈ సలహాని ఒక చెవిలో పెట్టి మరో చెవిలో వదలకండి. డబ్బు ఇచ్చిన డేట్, ఎవరి ముందు ఇచ్చారు, ఫోన్‌లో వచ్చిన మెసేజ్‌లు ఏంటి అన్నవి వరుసగా రాయండి. పరిస్థితి సీరియస్ అయితే ఒంటరిగా తేల్చుకోవాలనే ప్రెషర్‌లో ఉండకండి. ఏ చట్టం వర్తిస్తుంది, ఎక్కడ కంప్లైంట్ ఇవ్వాలి అని లోకల్ ఆఫీసర్ల సాయం తీసుకోండి. ఈ ఆర్టికల్ ఏ వ్యక్తి అగ్రిమెంటూ చెల్లదని తీర్పు ఇవ్వడం లేదు; మీ దగ్గర ఉన్న రుజువుతో సరైన ఆఫీసుని కలవడానికి దారి చూపిస్తోంది.

కొత్తగా అప్లై చేసే ముందు మూడు రకాల నెలల లెక్క రాసుకోండి

మొదటి వరుసలో మామూలు నెల: అమ్మకాల డబ్బు, సరుకు కొనడం, అద్దె, జీతాలు, ఇంటికి తీసుకునే మొత్తం. రెండో వరుసలో అమ్మకాలు తగ్గిన నెల: ఎంత తగ్గినా తప్పకుండా కట్టాల్సిన ఖర్చు ఏది? మూడో వరుసలో ఒక పెద్ద కస్టమర్ డబ్బు లేట్ అయితే: ఎన్ని రోజులు ఆగగలరు? ఇవి కాగితం మీద పెట్టాక, మీరు ఎంత లోన్ భరించగలరో ఒక ఐడియా వస్తుంది. ఈ లెక్క తప్పకుండా నిజమవుతుందన్న హామీ కాదు, కానీ మీరు చూడని రిస్క్‌ని ముందే చూపిస్తుంది.

కొత్తగా అప్లై చేసే ముందు ఈ మూడు నెలల్లోనూ కిస్తీ కట్టడానికి సరిపడా డబ్బు లేకపోతే, లోన్ మొత్తం తగ్గించడం, ప్రాజెక్టుని చిన్నగా మొదలుపెట్టడం, ఇంకొంతకాలం పొదుపు చేయడం లాంటి నిర్ణయాలు ఆలోచించండి. ప్రభుత్వ లోన్ రిజెక్ట్ అయితే ఏం చేయాలి అని వెతికి, కొత్త అప్పుల లిస్టు మాత్రమే చూడటం మీకు మేలు చేయదు. కొన్నిసార్లు ఇప్పుడే అప్పు తీసుకోకపోవడమే మంచి వ్యాపార నిర్ణయం. కారణం సరిచేసి మళ్లీ అప్లై చేసే రోజున ఈ లెక్క మీకే అండగా ఉంటుంది.

రేట్లు, రూల్స్ మారుతూ ఉంటాయి. అందుకే సంతకం పెట్టే రోజున లోన్ ఇచ్చే కంపెనీ ఆఫీషియల్ వెబ్‌సైట్‌లో లేటెస్ట్ రూల్స్ మళ్లీ చూసుకోండి. మీ నిర్ణయం ఈ రోజు మీ చేతిలో ఉన్న రాసిచ్చిన ఆఫర్ మీదే నిలబడాలి.

ఒక కొత్త బేకరీకి ఓవెన్ కొనాలా, పండగ కోసం సరుకు కొనాలా అనే రెండు ఖర్చులు ఒకేసారి వచ్చాయని ఊహించండి. మొదటి లోన్ ఆగిపోయిందని యాప్‌లో తక్కువ టైమ్ లోన్ తీసుకుని ఓవెన్ కొంటే, ఓవెన్ డబ్బు సంపాదించే లోపే లోన్ కట్టాల్సి రావచ్చు. ముందు ఏ ఖర్చు త్వరగా తిరిగి వస్తుంది, ఏది ఏళ్ల తరబడి పని చేస్తుంది అని వేరు చేసి చూడండి. ఆ తేడా తెలిసాకే మరో కంపెనీతో మాట్లాడండి. అప్పుడు కావాల్సిన మొత్తం కూడా తగ్గిపోవచ్చు. ప్రభుత్వ లోన్ రిజెక్ట్ అయితే ఏం చేయాలి అన్న ప్రశ్నకి జవాబు ఎప్పుడూ కొత్త అప్పు కాకపోవచ్చు. కొత్తగా అప్లై చేసే ముందు లోన్ రిజెక్ట్ అయ్యాక ఐదు దారులు ఒకసారి పక్కపక్కన పెట్టి చూడండి. ఇంకోసారి గుర్తు చేస్తున్నా: ప్రభుత్వ లోన్ రిజెక్ట్ అయితే ఏం చేయాలి అనే ప్రశ్నకు సమాధానం తొందరపడి ఎక్కువ వడ్డీ అప్పు తీసుకోవడం కాదు.

ప్రభుత్వ లోన్ రిజెక్ట్ అయ్యాక అందరికీ వచ్చే డౌట్లు