తక్కువ CIBIL స్కోర్ బిజినెస్ లోన్ దొరకడం కష్టమే, కానీ దారులు ఉన్నాయి. ముందు మీ రిపోర్టులో ఏముందో తెలుసుకోవాలి. సిబిల్ స్కోరు తక్కువగా ఉందని తెలిసిన రోజు ఇంట్లో కాస్త గుబులు రావడం సహజం. కానీ స్కోరు అనే ఒక్క అంకె చూసి కొత్త అప్పు తీసుకోవాలా, వద్దా అన్న నిర్ణయం తీసుకోకండి. మీ రిపోర్టులో నిజంగా ఏం ఉంది, పాత బాకీ ఎంత, వ్యాపారానికి కావాల్సిన మొత్తం ఎంత, నెలకు కట్టగలిగేది ఎంత అన్న నాలుగు లెక్కలు ముందుగా చూడాలి. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో చిన్న షాపు, మిల్లు, టైలరింగ్ పని ఏదైనా చేస్తున్నవాళ్లకు తక్కువ CIBIL స్కోర్‌తో బిజినెస్ లోన్ సాధ్యమా అనే ప్రశ్నకు ఒకే జవాబు లేదు. బ్యాంకు లేదా మరో నమోదిత రుణదాత మీ పూర్తి పరిస్థితిని చూసి నిర్ణయిస్తుంది.
ఈ పేజీలో “600 ఉంటే ఈ లోన్, 650 ఉంటే ఆ బ్యాంకు” అనే మాయా పట్టిక ఉండదు. రుణదాతలు తమ విధానం, అప్పటి ఉత్పత్తి, తిరిగి చెల్లించే సామర్థ్యం ప్రకారం నిర్ణయం తీసుకుంటారు. ఒకరి అనుభవం అందరికీ హామీ కాదు. ముందుగా పాత రిపోర్టులో పొరపాటు ఉందా చూసి, తరువాత అవసరమైతేనే ఆస్తి, సహ దరఖాస్తుదారు లేదా వేరే రుణదాత గురించి ఆలోచించండి. ఎక్కువ అప్పు మీద ఎక్కువ ఖర్చు, కుటుంబానికి రిస్క్ వస్తే “లోన్ వచ్చింది” అనే సంతోషం ఎక్కువకాలం ఉండదు.
Table of Contents
తక్కువ CIBIL స్కోర్ బిజినెస్ లోన్: అప్లై చేసే ముందు రిపోర్టు చదవండి
స్కోరు తక్కువ ఎందుకు ఉందో తెలియకుండా ఏజెంట్ చెప్పిన రుణానికి వెళ్లొద్దు. ఆలస్యంగా కట్టిన వాయిదా, ఇంకా బాకీగా ఉన్న ఖాతా, అనేక కొత్త విచారణలు, లేదా తప్పుగా నమోదైన వివరాలు ఏవి కనిపిస్తున్నాయో చూడండి. RBI సూచనల ప్రకారం క్రెడిట్ సమాచార సంస్థ నుంచి ప్రతి క్యాలెండర్ సంవత్సరంలో ఒక ఉచిత పూర్తి క్రెడిట్ రిపోర్టు కోరే అవకాశం ఉంటుంది. అసలు RBI ఉచిత వార్షిక రిపోర్టు నిబంధన చదివి, అధికారిక సంస్థ మార్గంలో మీ వివరాలు ధృవీకరించుకుని తీసుకోండి.
రిపోర్టులో పాత అప్పు “settled”గా ఉంటే నిజంగా పూర్తి చెల్లింపు చేశామా, లేక తక్కువ మొత్తంతో రాజీ చేసుకున్నామా గుర్తు చేసుకోండి. రెండూ ఒకటే కాదు. తప్పుడు మాట చెప్పి ఆ నమోదును “closed” చేయమని అడగడం సరికాదు. మీరు మొత్తం చెల్లించినా బాకీగా కనిపిస్తే రసీదు, ఖాతా ముగింపు పత్రంతో తప్పు సరిచేయమని అడగవచ్చు. క్రెడిట్ చరిత్ర లేని వ్యక్తికి NA/NH కనిపిస్తే అది ఆలస్యంగా కట్టిన బాకీతో సమానం కాదు; దాన్ని తక్కువ స్కోరుగా చెప్పి భయపెట్టే వారిని నమ్మవద్దు.
స్కోరును చూసిన తర్వాత మీ వ్యాపారం లెక్క కూడా చూడండి. ఖాతాలో జమ అయ్యే అమ్మకాలు, నగదు అమ్మకాల రికార్డు, నెలనెలా అద్దె, ఇంటి ఖర్చు, ఉన్న అప్పు వాయిదా విడిగా రాయండి. బ్యాంకుకు ఈ అంకెలు చూపాల్సి రావచ్చు; కానీ మొదట మీరు అప్పు భరించగలరా అనేది మీకే తెలియాలి. డబ్బు తెచ్చే కొత్త యంత్రం, రోజూ తిరిగే సరుకు, పాత అప్పు తీర్చడానికి ఇంకో అప్పు, వీటిలో ఏ అవసరం ఉందో స్పష్టంగా చెప్పండి.
సిబిల్ రిపోర్టులో తప్పు ఉంటే ఎవరి దగ్గర సరిచేయించుకోవాలి?
మీరు తీసుకోని లోన్ కనిపించిందా, పూర్తిగా కట్టిన ఖాతా ఇంకా బాకీగా ఉందా, పేరు లేదా తేదీలో తేడా ఉందా? సంబంధిత క్రెడిట్ సమాచార సంస్థలో వివాదం నమోదు చేసి, వివరాలు పంపిన రుణదాతకు కూడా ఆధారాలతో తెలపండి. రిపోర్టులో కనిపించిన ప్రతి అసహ్యమైన విషయం పొరపాటు కాదు. నిజంగా ఆలస్యమైన వాయిదాను తీసేయమని చెప్పడం కంటే, ఆ బాకీ ఇప్పుడు ఎంత ఉందో తెలుసుకుని చెల్లింపు ప్రణాళిక వేసుకోవాలి.
RBI యొక్క క్రెడిట్ సమాచారం సవరణ మార్గదర్శకంలో ఫిర్యాదు మొదట నమోదు చేసిన తేదీ నుంచి 30 క్యాలెండర్ రోజులలో పరిష్కారం కానప్పుడు కొన్ని పరిస్థితుల్లో రోజుకు ₹100 పరిహారం నిబంధన ఉంది. ఇది ప్రతి తక్కువ స్కోరుకు ఉచిత డబ్బు అని అర్థం కాదు; ఆలస్యమైన సవరణకు నిర్దిష్ట షరతులతో వర్తిస్తుంది. మీ ఫిర్యాదు సంఖ్య, పంపిన పత్రాలు, సమాధానం, తేదీలు దాచుకోండి. ఫలితం ఏమైందో రాతపూర్వకంగా తెలుసుకోండి. తక్కువ CIBIL స్కోర్ బిజినెస్ లోన్ కావాలంటే ఈ విషయం గుర్తుపెట్టుకోండి.
వివాదం పెట్టిన మరుసటి రోజే స్కోరు పెరుగుతుందని హామీ ఇవ్వలేం. రుణదాత సమాచారం సరిచేయాలి, క్రెడిట్ సంస్థ రికార్డు మార్చాలి, తర్వాత తాజా రిపోర్టులో అది కనిపించాలి. అప్పు నిజంగానే ఆలస్యమైతే ఒక్కసారి కట్టినందుకు గత చరిత్ర మాయం కాదు. తిరస్కరణ తర్వాత మళ్లీ అప్లై చేసే సమయం గురించి మా వేరే వివరణలో కారణం, కొత్త ఆధారం ఎలా చూడాలో ఉంది.
కో-అప్లికెంట్ పేరు పెడితే ఇద్దరి CIBIL స్కోర్లు కలిసిపోతాయా?
భార్య, భర్త లేదా మరొకరు సహ దరఖాస్తుదారుగా చేరితే ఇద్దరి స్కోర్లకు సగటు వేసి కొత్త స్కోరు తయారవుతుందని చెప్పడం తప్పు. రుణదాతకు ఇద్దరి క్రెడిట్ చరిత్ర, ఆదాయం, ఉన్న అప్పులు విడిగా పరిశీలించే అవకాశం ఉంటుంది. ఏ కుటుంబ సభ్యుడిని చేర్చుకోవచ్చో కూడా రుణ ఉత్పత్తి, సంస్థ నిర్మాణం మీద ఆధారపడుతుంది. ఒకరి స్కోరు బాగుందని మరొకరి నిజమైన బాకీ దాచలేం; ఇద్దరూ బాధ్యత తీసుకునే ఒప్పందం చదవాలి.
ఒక చిన్న పిండి మిల్లుకు యంత్రం కావాలనుకుందాం. యజమాని పాత బాకీ ఆలస్యంగా కట్టారు; జీవిత భాగస్వామి జీతం తీసుకుంటున్నారు. ఇద్దరి ఆదాయం కలిసినా ఇంటి అద్దె, పాత వాయిదా, కొత్త యంత్రం ఖర్చు తీసేసి మిగిలే మొత్తం సరిపోకపోతే రుణం కష్టమే. కో-అప్లికెంట్‌ను కాగితంపై పేరు కోసం మాత్రమే చేర్చవద్దు. అప్పు చెల్లించలేకపోతే వారి క్రెడిట్, ఆర్థిక పరిస్థితి కూడా ప్రభావితం కావచ్చు.
స్నేహితుడిని “గ్యారంటర్”గా పెట్టడం, వ్యాపార భాగస్వామిని సహ దరఖాస్తుదారుగా పెట్టడం ఒకే చట్టపరమైన పాత్ర కాదు. బ్యాంకు ఇచ్చే పత్రంలో ఎవరు ఏ బాధ్యత తీసుకుంటారో చదవండి. కుటుంబంలో ఎవరికీ బాగున్న స్కోరు లేకపోతే కొత్త వ్యక్తి పేరును వెతకడం మాత్రమే పరిష్కారం కాదు. బాకీ తగ్గించడం, చిన్న మొత్తంతో ఖర్చు మళ్లీ లెక్కించడం, కొంతకాలం వ్యాపారాన్ని అప్పు లేకుండా నడపడం కూడా పరిశీలించాలి. తక్కువ CIBIL స్కోర్ బిజినెస్ లోన్ విషయంలో ఇది మొదటి పని.
ఆస్తి మీద రుణం తక్కువ స్కోరు సమస్యను మాయం చేయదు
ఇల్లు లేదా భూమి ఉందంటే బ్యాంకు పాత చెల్లింపు చరిత్రను చూడదనే నియమం లేదు. ఆస్తి విలువ, యాజమాన్యం, చట్టపరమైన పత్రాలు, వ్యాపార నగదు ప్రవాహం అన్నీ పరిశీలించవచ్చు. ఆస్తి పెట్టి తీసుకున్న అప్పు చెల్లించలేకపోతే కుటుంబానికి పెద్ద ప్రమాదం. దుకాణంలో కొంత సరుకు పెంచుకోవడానికి ఇంటిని తాకట్టు పెట్టాలా అన్న ప్రశ్న కుటుంబంతో బాగా ఆలోచించి నిర్ణయించాలి. కొలేటరల్ లేకుండా రుణానికి ఉన్న పద్ధతులను కూడా అర్హత ఆధారంగా చూడండి.
బంగారు ఆభరణం మీద రుణం కూడా వస్తువు విలువ చూసి ఇచ్చే రుణమే; వ్యాపారం విజయానికి ముద్ర కాదు. వడ్డీ, మొత్తం చెల్లింపు, గడువు, చెల్లించలేకపోతే ఏమవుతుంది అన్నవి రుణదాత పత్రంలో చదవండి. “కొన్ని గంటల్లోనే” అనే ప్రకటన ప్రతి శాఖ, ప్రతి వ్యక్తికి వర్తించదు. రుణం చిన్నదైనా, ఇంటి ఆభరణం పోతే ఎంత నష్టం అనేది గుర్తుంచుకోండి. స్థిర డిపాజిట్ మీద రుణం సాధ్యమా అనేది కూడా ఆ డిపాజిట్ షరతుల మీద ఆధారపడుతుంది.
ఆస్తి లేని సూక్ష్మ లేదా చిన్న సంస్థకు గ్యారంటీ పథకం ఉపయోగపడొచ్చు; అయితే ప్రభుత్వ గ్యారంటీ ఉందని రుణదాత మంజూరు చేయాల్సిందే కాదు. రుణదాత పాల్గొనడం, అర్హత, మొత్తం, మీ చెల్లింపు సామర్థ్యం వేరుగా పరిశీలిస్తారు. “ఆస్తి లేదు” అని నిజంగా చెప్పండి. పథకం పేరుతో ముందస్తు ఫీజు అడిగే మధ్యవర్తికి డబ్బు పంపే ముందు అధికారిక రుణదాత వద్ద ధృవీకరించండి.
తక్కువ CIBIL స్కోర్ బిజినెస్ లోన్ NBFCలో నిజంగా తేలికగా వస్తుందా?
ప్రతి NBFCకు ఒకే అర్హత, ఒకే వడ్డీ, ఒకే సమయం ఉండదు. బ్యాంకు తిరస్కరించింది కాబట్టి NBFC తప్పకుండా ఇస్తుందనీ, వడ్డీ ఖచ్చితంగా 2 నుంచి 8 శాతం ఎక్కువే అనీ చెప్పలేం. రుణదాత నమోదిత సంస్థా, మీ రుణ ఉత్పత్తి ఎవరు ఇస్తున్నారు, ఎంత మొత్తం చేతికి వస్తుంది, తిరిగి ఎంత కట్టాలి అనేవి అడగండి. బ్యాంకు, NBFC మధ్య తేడా చదివి మీకు అందిన నిజమైన ఆఫర్లను పోల్చండి. ఇది తక్కువ CIBIL స్కోర్ బిజినెస్ లోన్ అడిగే అందరికీ వర్తిస్తుంది.
రుణదాత పేరు తెలియని యాప్ లేదా ఏజెంట్ “ఇప్పుడే అప్రూవల్” అంటే తొందరపడొద్దు. రుణం కోసం గుర్తింపు పత్రాలు ఇవ్వకముందు అధికారిక వెబ్‌సైట్‌లో సంస్థ, దరఖాస్తు మార్గం చూడండి. ప్రాసెసింగ్ ఫీజు, బీమా, ఇతర ఖర్చు, ఆలస్య రుసుము అన్నవి కలిపి అసలు అప్పు ఖర్చు తెలుస్తుంది. వడ్డీ శాతం ఒక్కటే చూస్తే తక్కువగా అనిపించి, చివర్లో ఎక్కువ చెల్లించే పరిస్థితి రావచ్చు.
కొత్త రిటైల్, MSME టర్మ్ లోన్లకు వర్తించే RBI కీలక వివరాల పత్రం మార్గదర్శకం ప్రకారం మొత్తం వార్షిక ఖర్చు, ఫీజు, చెల్లింపుల వివరాలు స్పష్టంగా చూపే పత్రం ఉండాలి. ఆ పత్రం తీసుకుని మీకు అర్థమయ్యే భాషలో అడగండి. రుణం మంజూరు అయిన తర్వాత సంతకం చేసే ముందు ప్రతి సంఖ్యను బ్యాంకు లేదా NBFC చెప్పిన మాటతో సరిపోల్చుకోండి. మాటల్లో ఉన్న “తక్కువ రేటు” కాగితం మీద కూడా అలాగే ఉందా చూడాలి.
APSFC సిబిల్ సడలింపు ఉందని ఎవరు చెప్పారు? పత్రం అడగండి
పాత వ్యాసంలో APSFCకు కొన్ని రంగాలకు ప్రత్యేక స్కోరు సడలింపు ఉందని చదివి ఉంటారు. కానీ అలాంటి సాధారణ సడలింపుకు ప్రస్తుత అధికారిక ఉత్తర్వు లేకపోతే దాన్ని హామీగా చెప్పకూడదు. సంస్థ నుంచి రుణం కోరితే ఆ రోజు వర్తించే ఉత్పత్తి, అర్హత, క్రెడిట్ చరిత్రపై విధానం, పత్రాల జాబితా అడగండి. మీ ప్రాజెక్టు బాగుందని చెప్పడం మాత్రమే పాత బాకీ సమస్యను తొలగించదు. వాళ్లు పరిశీలించేది ప్రాజెక్టు, సంస్థ, తిరిగి కట్టే మార్గం అన్నింటినీ కలిపి ఉండవచ్చు.
ఫుడ్ ప్రాసెసింగ్ లేదా టెక్స్‌టైల్ పనిలో ఉన్నారనే కారణంతో తక్కువ స్కోరుకు ప్రత్యేక మినహాయింపు ఉంటుందని ఊహించవద్దు. మీ వ్యాపారం కోసం రాష్ట్ర ప్రోత్సాహకం అందుబాటులో ఉన్నా అది రుణదాత క్రెడిట్ నిర్ణయానికి సమానం కాదు. మీ దగ్గర ఉన్న అధికారిక పత్రాన్ని చూపించి “ఈ నిబంధన ఇప్పుడు వర్తిస్తుందా?” అని ప్రశ్నించండి. సమాధానం రాతపూర్వకంగా వస్తే తరువాతి లెక్కల్లో ఉపయోగపడుతుంది. వాట్సాప్‌లో వచ్చిన పాత పట్టికను బ్యాంకు నిబంధనగా చెప్పొద్దు. తక్కువ CIBIL స్కోర్ బిజినెస్ లోన్ ఆఫర్ వచ్చినా ఈ లెక్క చూసే సంతకం పెట్టండి.
ఒక రుణం తిరస్కరించబడితే ప్రధాన కారణం రాతపూర్వకంగా అడగడం ఉపయోగపడుతుంది. RBI MSME రుణ మార్గదర్శకంలో బ్యాంకులు తిరస్కరణకు ప్రధాన కారణాలు తెలియజేయాలని ఉంది. కారణం క్రెడిట్ చరిత్ర అయితే రిపోర్టు చూసుకోండి; వ్యాపార లెక్క అయితే ఖర్చు, అమ్మకం, సొంత వాటా పరిశీలించండి. మరో చోట అదే ఫైల్ పెట్టడానికి ముందు అసలు సమస్య ఎక్కడ ఉందో తెలిసి ఉండాలి.
సిబిల్ స్కోరు 600, 650, 700 అనే సంఖ్యలపై వ్యాపార నిర్ణయం వద్దు
ఒక వెబ్‌సైట్ “600కు బంగారు రుణం, 650కు బ్యాంకు, 700తో కో-అప్లికెంట్” అని రాస్తే అది అన్ని సంస్థల నియమం కాదు. స్కోరు ఒక సమాచారం మాత్రమే; ఆదాయం, ఉన్న బాకీలు, వ్యాపారం వయసు, ఆస్తి పత్రాలు, రుణ ఉద్దేశం కూడా చూస్తారు. రుణదాత తన కనీస స్కోరు చెబితే అది ఆ ఉత్పత్తి, ఆ సమయంలోని విధానం కావచ్చు. దాన్ని రాష్ట్రం అంతటికీ వర్తించే ప్రభుత్వ నిబంధనగా మార్చొద్దు. అందుకే తక్కువ CIBIL స్కోర్ బిజినెస్ లోన్ అడిగేటప్పుడు మొత్తం ఖర్చు లెక్క వేయండి.
ఒకే స్కోరు ఉన్న ఇద్దరి పరిస్థితి కూడా వేరు. ఒకరు పాత బాకీ తీర్చారు కానీ రికార్డు ఇంకా నవీకరించలేదు. ఇంకొకరు ఇప్పుడు కూడా ప్రతి నెల వాయిదా ఆలస్యంగా కడుతున్నారు. ఇద్దరికీ అంకె ఒకటే కనిపించినా రుణదాత ఎందుకు జాగ్రత్త పడతారో వేరు. రిపోర్టులో తేదీ, ఖాతా స్థితి, మీ ఆదాయం పత్రాలు చూసుకుని దరఖాస్తు పెట్టండి. సగటు స్కోరు పెంచే మాయా పద్ధతి వెతకడం కన్నా కారణం చెప్పగలగడం ముఖ్యం.
వ్యాపారానికి వెంటనే డబ్బు అవసరమని మీరు భావించినా, అది వచ్చే వారం తప్పనిసరిగా పెట్టాల్సిన ఖర్చా అని అడగండి. సరఫరాదారుతో చిన్న విడతల కొనుగోలు మాట్లాడగలరా? ఇప్పటికే ఉన్న సరుకు అమ్మకం పెంచగలరా? ఇంట్లో ఆస్తి తాకట్టు పెడితే దాని రిస్క్ ఎంత? తిరస్కరణ తర్వాత అప్పు పెంచకుండా చూడగల మార్గాలు కూడా ఉన్నాయి. అన్ని ప్రశ్నలకు సమాధానం రుణమే కావాల్సిన అవసరం లేదు.
| మీ రిపోర్టులో కనిపించేది | ముందు చేయాల్సింది | కొత్త రుణం గురించి ఆలోచన |
|---|---|---|
| తప్పుగా కనిపించే బాకీ | చెల్లింపు ఆధారంతో వివాదం నమోదు | తాజా సవరణ స్థితి తెలిసిన తర్వాత ఫైల్ ఇవ్వండి |
| నిజమైన ఆలస్య బాకీ | మొత్తం, చెల్లింపు ప్రణాళిక తెలుసుకోండి | కొత్త వాయిదా భరించగలరా లెక్క వేయండి |
| క్రెడిట్ చరిత్ర లేదు | NA/NHను ఆలస్య బాకీగా భావించవద్దు | రుణదాత కొత్త వ్యాపారానికి అడిగే ఆధారం చూడండి |
| రిపోర్టు సరిగ్గా ఉంది, నగదు ప్రవాహం బలహీనంగా ఉంది | వ్యాపార అమ్మకం, ఖర్చు మళ్లీ రాయండి | రుణం కన్నా ఖర్చు తగ్గించే మార్గం చూడండి |
తక్కువ CIBIL స్కోర్ బిజినెస్ లోన్: స్కోరు మెరుగుపరచడానికి సమయం పడుతుంది
ఒకసారి కార్డు బిల్లు పూర్తిగా కట్టినంత మాత్రాన ఆరు నెలల్లో స్కోరు ఖచ్చితంగా 50 లేదా 100 పాయింట్లు పెరుగుతుందని ఎవరూ చెప్పలేరు. గత చరిత్ర, కొత్త చెల్లింపులు, అప్పు మొత్తం, రుణదాతల సమాచారం ఎప్పుడు నవీకరిస్తారన్న అంశాలు ఉంటాయి. నిజమైన బాకీలను సమయానికి కట్టడం, తప్పు నమోదైతే సరిచేయడం, అనవసరమైన కొత్త అప్పులను తగ్గించడం ఉపయోగపడే అలవాట్లు. స్కోరు ఎంత మారిందో తాజా రిపోర్టుతోనే తెలుసుకోండి.
“స్కోరు మెరుగుపడాలంటే ముందు ఒక ఖరీదైన రుణం తీసుకోండి” అనే సలహాను నమ్మొద్దు. అప్పు తీసుకుని దానికి ఫీజు, వడ్డీ కట్టడం అవసరం లేకపోతే నష్టమే. క్రెడిట్ చరిత్ర లేని వారు కూడా డబ్బు అప్పుగా తీసుకునే ముందు దాని ఉపయోగం, కట్టే స్థోమత ఆలోచించాలి. రుణం తీసుకోవడం స్కోరుకోసం ఆట కాదు; రుణం తిరిగి కట్టలేని పరిస్థితి వస్తే ఇప్పుడు ఉన్న సమస్య మరింత పెరుగుతుంది.
కొంతమంది “స్కోరు పెంచుతాం” అని డబ్బు తీసుకుని పాత నిజమైన ఆలస్య చరిత్రను మాయం చేస్తామని చెబుతారు. మీ పాస్‌వర్డ్, ఒకసారి వాడే కోడ్, బ్యాంకు వివరాలు ఎవరికీ ఇవ్వకండి. రిపోర్టు సవరణకు అసలు ఆధారం ఉంటే సంస్థ అధికారిక మార్గం నుంచే ఫిర్యాదు పెట్టండి. పొరపాటు సరిచేసే హక్కు ఉంది; నిజమైన రుణ ప్రవర్తనను కల్పితంగా మార్చే హక్కు లేదు.
ఆంధ్రప్రదేశ్ చిన్న వ్యాపారంలో లోన్ వాయిదా ఎంత భరించగలం?
ఒక దుకాణంలో నెల అమ్మకం బాగానే ఉందనిపించవచ్చు. కానీ అమ్మకం మొత్తం లాభం కాదు. సరుకు కొనడానికి చెల్లించిన డబ్బు, విద్యుత్, అద్దె, కార్మికుడికి జీతం, ఇంటి అవసరం తీసేసి మిగిలేది చూడాలి. పండుగ సీజన్ ఒక నెల ఎక్కువ అమ్మితే అదే సంఖ్యను పన్నెండు నెలలకు పెట్టొద్దు. తక్కువ అమ్మకాల నెలలో కూడా కొత్త వాయిదా కట్టగలిగితేనే రుణం గురించి మాట్లాడండి. ఈ లెక్క బ్యాంకు నియమానికి బదులు కాదు; మీ ఇంటి ప్రమాదాన్ని మీరే అర్థం చేసుకునే పని. తక్కువ CIBIL స్కోర్ బిజినెస్ లోన్ కోసం ఇదే సరైన క్రమం.
వడ్డీ నెలకు అని చెప్పారో, సంవత్సరానికి అని చెప్పారో కూడా స్పష్టంగా తెలుసుకోండి. కొందరు మొదటి వాయిదా ఎంత అని మాత్రమే అడుగుతారు. మొత్తం కాలంలో ఎంత చెల్లిస్తారు, చేతికి ఎంత వస్తుంది, మధ్యలో ముగిస్తే ఏ ఫీజు ఉంది, ఆలస్యమైతే ఏమవుతుంది అన్నవి ఒకేసారి రాసుకోండి. కొత్త రుణం పాత బాకీ తీర్చేందుకు అయితే పాత రుణంలో ఇంకా ఎంత బాకీ ఉంది, ముందే ముగించే ఖర్చు ఎంత అనేవి కలిపి పోల్చండి.
ఉదాహరణకు కాకినాడ దగ్గర ఓ టైలరింగ్ షాపులో రెండు కొత్త యంత్రాలు కొనాలని ఉందనుకుందాం. ఇది ఊహాజనిత లెక్క; నిజమైన వ్యక్తి కథ కాదు. యంత్రం ధరతో పాటు కరెంటు మార్పు, మరమ్మతు, కొత్త ఆర్డర్లు వచ్చే వరకు గడువు, పని తెలిసిన వ్యక్తి ఖర్చు ఉంటుంది. రుణం వచ్చిన వెంటనే అన్ని రోజులు యంత్రం పూర్తిగా నడుస్తుందని అంచనా వేయొద్దు. మీ ప్రాజెక్ట్ రిపోర్టులో ఇవన్నీ రాయండి. తక్కువ స్కోరు వల్ల ఎక్కువ ఖర్చు ఉన్న ఆఫర్ వస్తే లాభం ఇంకా మిగులుతుందో చూడండి.
లోన్ కోసం ఏజెంట్ లేదా యాప్‌ను సంప్రదించేప్పుడు మూడు పత్రాలు అడగండి
మొదట రుణం ఇచ్చే అసలు సంస్థ పేరు, అధికారిక వెబ్‌సైట్. రెండోది మీకు ఇచ్చే మొత్తం, మొత్తం తిరిగి చెల్లింపు, ఫీజులు ఉన్న కీలక వివరాల పత్రం. మూడోది చెల్లింపు పట్టిక, ఒప్పందం. వేరే ఏజెంట్ తన పేరుమీద ఫీజు అడిగితే అది రుణదాత అధికారిక షరతులో ఉందో చూడండి. మీ స్కోరు తక్కువని తెలిసి “ముందు డబ్బు పంపండి, తరువాత అప్రూవల్” అని ఒత్తిడి పెడితే ఆగండి. అధికారిక శాఖను నేరుగా సంప్రదించండి.
మొబైల్ యాప్‌లో చిన్న అక్షరాలు కనిపించకపోతే సంతకం చేసేందుకు తొందరపడొద్దు. యాప్ రుణదాత పేరు, ఫీజు వివరాలు, మీ సమాచారం ఎవరితో పంచుకుంటుంది అన్నది చదవండి. పత్రం డౌన్‌లోడ్ చేయగలరా, ఫిర్యాదు పెట్టే మార్గం ఉందా చూడండి. డిజిటల్ లోన్ యాప్‌ల ప్రమాదాలపై మా వేరే వ్యాసం ఉంది; అది చదివి కూడా అసలు ఆఫర్‌ను మీరే తనిఖీ చేయండి. ఏ పేజీ కూడా మీ తరఫున రుణం మంజూరు చేయదు.
ఎప్పటికీ రుణం రాదని ఎవరు భయపెట్టినా, తప్పకుండా వస్తుందని ఎవరు ధైర్యం చెప్పినా రెండూ పత్రం లేకుండా మాటలే. రుణదాత చివరి నిర్ణయం వచ్చేదాకా వ్యాపారంలో పెద్ద ముందస్తు ఖర్చు పెట్టవద్దు. మీ పత్రాలు, దరఖాస్తు సంఖ్య, అందుకున్న సందేశాలు మీ దగ్గర ఉంచండి. తిరస్కరణకు కారణం రాతలో అడగండి. మీకు అర్థం కాని షరతు ఉంటే దాన్ని తెలుగులో వివరించమని అడగడం మీకు సరైన నిర్ణయం తీసుకోవడంలో సాయం చేస్తుంది.
స్కోరు తక్కువగా ఉన్నప్పుడు కుటుంబాన్ని అప్పులోకి లాగకుండా మాట్లాడండి
ఇంటి ఆస్తి లేదా భార్యాభర్తల ఇద్దరి పేరు రుణంలో పెడుతున్నప్పుడు కుటుంబం మొత్తం దాని ప్రభావం తెలుసుకోవాలి. “పేరు మాత్రమే పెట్టండి, తరువాత మీకు సంబంధం ఉండదు” అని ఎవరైనా చెప్పినా ఒప్పందం చదవకుండా నమ్మొద్దు. ఇద్దరి ఆదాయం చూపడం ఒక విషయం; ఇద్దరికీ చెల్లింపు బాధ్యత రావడం మరో విషయం. ఏదైనా అనుకోని ఖర్చు వచ్చినప్పుడు వాయిదా ఎవరు కడతారు, ఆస్తి మీద ప్రమాదం ఎవరిది అనే మాట ఇంట్లో ముందుగానే జరగాలి.
చిన్న షాపుకు సరుకు తెచ్చుకోవడానికి సహ దరఖాస్తుదారు అవసరమైతే, మొదట సరఫరాదారుతో చెల్లింపు గడువు మాట్లాడగలరా, అమ్మకాలు పెరిగిన తరువాత కొంచెం కొంచెంగా సరుకు పెంచగలరా అని కూడా చూడండి. ఇవి రుణదాత బదులు ఇచ్చే ప్రభుత్వ పథకాలు కావు; వ్యాపారం చేసే వారు పరిశీలించగల ఇతర నిర్ణయాలు. కుటుంబ సభ్యుడి మంచి క్రెడిట్ చరిత్ర ఒకసారి రిస్క్‌కు పెట్టితే తిరిగి మునుపటిలా రావడానికి సమయం పడొచ్చు.
స్కోరు తగ్గిందని ఇంటిని తాకట్టు పెట్టేముందు, వ్యాపారంలో మిగిలే డబ్బు నిజంగా ఎంత ఉందో ఒకసారి మళ్లీ లెక్క పెట్టండి.
కొత్త ఫైల్ పెట్టే ముందు తక్కువ CIBIL స్కోరు చెక్‌లిస్ట్
- అధికారిక క్రెడిట్ రిపోర్టు తీసుకుని తప్పు నమోదు, నిజమైన బాకీ విడిగా గుర్తించండి.
- తప్పు ఉంటే ఆధారాలతో వివాదం పెట్టి ఫిర్యాదు సంఖ్య దాచుకోండి.
- వ్యాపార అమ్మకం, ఇంటి ఖర్చు, ఉన్న వాయిదాలు, కొత్త ఖర్చు నిజంగా రాయండి.
- కో-అప్లికెంట్ లేదా ఆస్తి ఉంటే వారి బాధ్యత, ప్రమాదం ఒప్పందంలో చదవండి.
- బ్యాంకు, NBFC లేదా ఇతర నమోదిత రుణదాత ఇచ్చిన మొత్తం ఖర్చు పత్రాలు పోల్చండి.
- అవసరం తగ్గించగలిగితే కొత్త అప్పు లేకుండా పని నడిచే మార్గాన్ని కూడా చూడండి.
ఈ జాబితా చూసినంత మాత్రాన రుణం అప్రూవ్ అవుతుందని హామీ లేదు. కానీ “తక్కువ స్కోరు” అని ఒక్క మాటతో ఎక్కువ వడ్డీ, కుటుంబ ఆస్తి ప్రమాదం అంగీకరించే ముందు ఆలోచించేందుకు ఇది ఉపయోగపడుతుంది. ఒక చోట రుణం రాకపోతే అదే పత్రాలు పది చోట్ల పంపడం కన్నా కారణం తెలుసుకుని ఫైల్ మార్చండి. వివాదం పరిష్కరించిన తరువాత తాజా రిపోర్టు చూసి, అంకె మాత్రమే కాదు పూర్తి పరిస్థితి మారిందా అనేది నిర్ణయించండి.
ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో చిన్న లేదా సున్నా పెట్టుబడితో వ్యాపారం మొదలుపెడుతున్నవాళ్లకు ఏ పత్రం అర్థం కాకపోతే మా కాంటాక్ట్ పేజీ ఈమెయిల్‌కు సందేహం వివరించండి. తెలిసిన మేరకు ఉచితంగా సమాధానం ఇస్తాం; మేము రుణదాత కాదు, అప్రూవల్ హామీ ఇవ్వం. క్రెడిట్ రిపోర్టు పూర్తి కాపీ, గుర్తింపు సంఖ్యలు, బ్యాంకు పాస్‌వర్డ్ వంటి రహస్య వివరాలు మెయిల్‌లో పంపవద్దు. ప్రశ్నకు అవసరమైన సాధారణ పరిస్థితి మాత్రమే రాయండి.
క్రెడిట్ చరిత్ర లేదు అంటే చెడ్డ చరిత్ర అని ఎందుకు అనుకోకూడదు?
కొత్తగా వ్యాపారం మొదలుపెట్టినవాళ్లు ఇంతకుముందు బ్యాంకు నుంచి అప్పు తీసుకోకపోవచ్చు. అలాంటి వ్యక్తి రిపోర్టులో స్కోరు బదులు చరిత్ర లేదు అని కనిపించవచ్చు. ఇది పాత అప్పు కట్టకుండా వదిలేసినవారితో ఒకటే కాదు. రుణదాతకు మీ పని అనుభవం, సొంత డబ్బు మూలం, స్థలం, అమ్మకాల అంచనా చూపగలరా అని సిద్ధం అవ్వండి. “స్కోరు లేదు కాబట్టి ముందు కార్డు తీసుకుని అప్పు చేయాలి” అని ఎవరైనా చెబితే అవసరం, ఖర్చు రెండూ ఆలోచించండి.
కొత్త వ్యాపారంలో అమ్మకాలు జరగకముందే ప్రతి నెల ఒకే ఆదాయం వస్తుందని పట్టికలో రాయొద్దు. యంత్రం అమర్చే రోజు, పని మొదలుపెట్టే రోజు, కస్టమర్లు వచ్చే రోజు వేరుగా ఉండవచ్చు. మీ ప్రాజెక్టు ఖర్చు, మొదటి నెల నష్టం భరించే సొంత డబ్బు, కుటుంబ ఖర్చు లెక్క వేయండి. కొత్త వ్యాపారానికి అనువైన రుణ ఉత్పత్తి ఉందా అని బ్యాంకును అడగండి. పథకం పేరు చెప్పడమే మంజూరు కాదు.
నిజమైన ఆలస్య బాకీ ఉన్నప్పుడు ముందుగా ఏ బాకీ తీర్చాలి?
అనేక ఖాతాల్లో వాయిదాలు ఆలస్యమైతే ఏది ఎప్పుడు కట్టాలి అనే నిర్ణయం మీ ఆదాయం, ఒప్పందాలు, వడ్డీ, ఆస్తి ప్రమాదం మీద ఆధారపడి ఉంటుంది. అందరికీ ఒకే క్రమం చెప్పడం సరికాదు. ప్రతి రుణదాత దగ్గర ప్రస్తుత బాకీ, ఆలస్య ఛార్జీలు, చెల్లిస్తే ఖాతా స్థితి ఏమవుతుంది అని రాతపూర్వకంగా అడగండి. పాత అప్పు కోసం కొత్త ఖరీదైన అప్పు తీసుకుని రెండు వాయిదాలు కట్టాల్సిన పరిస్థితి రావొచ్చు; దాని మొత్తం ఖర్చు ముందుగా పోల్చండి.
రుణదాతతో చెల్లింపు ప్రణాళిక మాట్లాడేటప్పుడు మీరు నిజంగా ఎంత కట్టగలరో చెప్పండి. ఈ నెల కష్టంగా ఉందని వచ్చే నెల రెట్టింపు చెల్లిస్తానని ఆధారం లేకుండా మాట ఇవ్వవద్దు. ఒప్పందం మారితే కొత్త షరతులు రాతపూర్వకంగా తీసుకోండి. రాజీతో ఖాతా ముగిస్తే అది రిపోర్టులో ఎలా నమోదవుతుందో తెలుసుకోండి. తప్పుడు “పూర్తిగా చెల్లించినట్టు” పత్రం అడగడం కన్నా భవిష్యత్తు రుణదాతకు నిజమైన స్థితిని వివరించే ఆధారం ఉంచుకోవడం మంచిది.
ఒకటి కంటే ఎక్కువ రుణదాతల ఆఫర్ ఉంటే ఏది పోల్చాలి?
చేతికి ₹2 లక్షలు వస్తాయని రెండు ఆఫర్లు అనుకుందాం. ఒకదాంట్లో ఫీజు ముందే తీసేస్తారు, మరొకదాంట్లో నెలవారీ చెల్లింపు ఎక్కువ ఉంటుంది. కేవలం “వడ్డీ తక్కువ” అనే ప్రకటనను పోల్చడం వల్ల అసలు ఖర్చు అర్థం కాదు. మీకు అందే నికర డబ్బు, మొత్తం చెల్లింపు, కాలపరిమితి, ఆలస్య రుసుము, ముందే ముగించే షరతు అన్నింటినీ ఒకే కాగితంపై రాయండి. రుణదాత ఇచ్చిన అధికారిక కీలక వివరాల పత్రం దీనికి ఆధారం.
బ్యాంకు కంటే NBFC వేగం ఎక్కువే, NBFC కంటే బ్యాంకు చౌకే అని అందరికీ వర్తించే తీర్పు ఇవ్వొద్దు. ఆ రోజు మీకు ఇచ్చిన రెండు నిజమైన ఆఫర్లు మాత్రమే పోల్చండి. ఒక రుణం ఆస్తి తాకట్టు అడిగితే దాని ఖర్చు పక్కన కుటుంబానికి వచ్చే ప్రమాదాన్ని కూడా రాయండి. వాయిదా రోజు మీ వ్యాపారానికి డబ్బు వచ్చే రోజుతో సరిపోతుందా చూడండి. చెల్లించగలిగే మొత్తం కంటే ఎక్కువ రుణం దొరికిందని తీసుకోవాల్సిన పని లేదు.
ఏజెంట్ ఇచ్చిన పత్రంలో అసలు రుణదాత పేరు లేకపోతే మరిన్ని వివరాలు అడగండి. ఫీజును వ్యక్తిగత ఖాతాకు పంపాలా, సంస్థ ఖాతాకు పంపాలా, అసలు ఫీజు ఒప్పందంలో ఉందా అనే విషయం ధృవీకరించండి. మీకు అర్థం కాని ఇంగ్లీషు పదాన్ని తెలుగులో చెప్పమని అడగండి. పత్రం చదివేందుకు సమయం కోరడంలో తప్పు లేదు. స్కోరు తక్కువ కాబట్టి మీకు వచ్చిన ప్రతి ఆఫర్ వెంటనే తీసుకోవాల్సిన పరిస్థితి లేదు.
మన ఊరిలో దుకాణం నడుస్తుంటే పక్కవారి రుణం చూసి మనది కూడా అదే నెలలో వస్తుందని ఆశపడడం సహజం. కానీ ఆయన అప్పుల చరిత్ర, యాజమాన్యం, సరుకు తిరిగే వేగం, ఇంటి బాధ్యత వేరు. మీ లెక్కలో ఆ వ్యత్యాసాలు రాయండి. వ్యాపారం బలంగా ఉన్నా పాత రిపోర్టులో తప్పు ఉంటే దాన్ని సరిచేయడం మొదటి పని. రిపోర్టు సరిగ్గా ఉన్నా వ్యాపారం డబ్బు మిగలకపోతే అప్పు తగ్గించడం మొదటి పని.
రిపోర్టు కొత్తగా తీసుకున్నాక దాన్ని కాగితంపై మూడు రంగుల్లో గుర్తించవచ్చు: ఖచ్చితంగా సరైన ఖాతాలు, ఆధారం చూపి ప్రశ్నించాల్సిన ఖాతాలు, ఇంకా వివరాలు తెలియని ఖాతాలు. మూడో గుంపుపై ఊహాగానం చేయకుండా రుణదాతను సంప్రదించండి. అపరిచిత విచారణ కనిపిస్తే అది నిజంగా మీ దరఖాస్తా, ఏజెంట్ మీ పేరుతో మరెక్కడైనా ఫారం పెట్టాడా అని తెలుసుకోండి. అనుమతి లేకుండా జరిగిన పని అయితే అధికారిక ఫిర్యాదు మార్గం అడగండి.
రుణం మొత్తం తగ్గించాలంటే మీ ప్రాజెక్టులో ఏమి వాయిదా వేయగలరో చూడండి. అవసరమైన యంత్రం ఒక్కటే ముందుగా కొనడం సాధ్యమా, మిగిలినది అమ్మకాలు పెరిగాక కొనగలరా? ఖర్చును కత్తిరించడం వల్ల వ్యాపారం పని చేయకపోతే అది కూడా సరైన నిర్ణయం కాదు. ధర, సామర్థ్యం, లాభం కలిసి చూసి అవసరానికి దగ్గర మొత్తాన్ని అడగండి. తక్కువ మొత్తం అడిగితే ఆటోమేటిక్ అప్రూవల్ అనే మాట లేదు; కానీ అనవసర అప్పు తగ్గుతుంది.
క్రెడిట్ రిపోర్టులో కనిపించే అంకెను చూసి సిగ్గుపడాల్సిన పని లేదు. నిజమైన బాకీ ఎందుకు పెరిగిందో కుటుంబంతో, అవసరమైతే రుణదాతతో స్పష్టంగా మాట్లాడండి. వ్యాపారంలో నష్టం వచ్చినా, అనారోగ్యంతో పని ఆగినా, సమాచారం దాచడం వల్ల పరిష్కారం తేలదు. కొత్త రుణదాత ముందు నిజం చెప్పడం మంజూరు హామీ కాదు; కానీ తప్పుడు పత్రం వల్ల వచ్చే సమస్యను తప్పిస్తుంది.
చివరిగా, ఒకసారి రుణం దొరికితే స్కోరు వెంటనే బాగుపడుతుందని ఆశించవద్దు. అప్పు క్రమంగా కడితే తాజా సమాచారం క్రెడిట్ సంస్థకు చేరుతుంది; రిపోర్టులో అది ఎప్పుడు, ఎలా కనిపిస్తుందో చూసుకోవాలి. పాత ఆలస్య చరిత్రను ఎవరో ఫోన్‌లో తొలగిస్తామని చెబితే పత్రం అడగండి. మీ భవిష్యత్తు రుణం కోసం నేటి చెల్లింపును నియమంగా చేయడం, అప్పు అవసరాన్ని తగ్గించడం మరింత నిలకడైన మార్గం. చివరిగా: తక్కువ CIBIL స్కోర్ బిజినెస్ లోన్ కోసం తొందరపడి ఎక్కువ వడ్డీకి ఒప్పుకోకండి. స్కోరు మెరుగుపరచుకుని మళ్లీ అడగడం చాలాసార్లు మంచిది.
తక్కువ CIBIL స్కోర్ బిజినెస్ లోన్ గురించి తరచుగా వచ్చే సందేహాలు
సిబిల్ స్కోరు 600 ఉంటే లోన్ తప్పకుండా రాదా?
అలాంటి దేశవ్యాప్త ఒకే కట్ఆఫ్ లేదు. రుణదాత విధానం, ఇతర బాకీలు, ఆదాయం, ఉత్పత్తి ఆధారంగా నిర్ణయం మారుతుంది.
కో-అప్లికెంట్ స్కోరు నా స్కోరుతో కలుస్తుందా?
రెండు వ్యక్తుల స్కోర్లకు సగటు వేసి ఒకే స్కోరు తయారు చేయరు. వారి చరిత్ర, ఆదాయం, చెల్లింపు బాధ్యతను రుణదాత విడిగా పరిశీలిస్తుంది.
ఆస్తి తాకట్టు పెడితే పాత బాకీని చూడరా?
ఆస్తి ఉన్నా గత చెల్లింపులు, అప్పు కట్టే సామర్థ్యం పరిశీలించవచ్చు. చెల్లించలేకపోతే ఆస్తి ప్రమాదం కూడా ఉంటుంది.
రిపోర్టులో తప్పు ఉంటే స్కోరు వెంటనే పెరుగుతుందా?
సవరణకు రుణదాత, క్రెడిట్ సంస్థ ప్రక్రియ ఉంటుంది. ఆధారాలతో వివాదం పెట్టి ఫలితం, తాజా రిపోర్టు చూసుకోండి; వెంటనే పెరుగుతుందని హామీ లేదు.
NBFCలో వడ్డీ ఖచ్చితంగా ఎక్కువేనా?
ప్రతి సంస్థ ఆఫర్ వేరు. వడ్డీతో పాటు ఫీజులు, మొత్తం వార్షిక ఖర్చు, చెల్లింపు షరతులు పోల్చి నిర్ణయించండి.
