బిజినెస్ లోన్ ప్రాజెక్ట్ రిపోర్ట్ ఎలా రాయాలి? ఖర్చు, అమ్మకాల లెక్కతో సింపుల్ గైడ్

బ్యాంక్‌లో లోన్ గురించి మాట్లాడటానికి వెళ్లే ముందు ఒక కాగితం మీద మీ వ్యాపారం లెక్క వేసి చూడండి. కొత్త మిషన్ కొనడానికి ఎంత కావాలి, నెలకు సరుకు ఎంత అమ్మగలరు, డబ్బు చేతికి వచ్చేలోపు ఇంటి ఖర్చు ఎలా నడుస్తుంది అనే ప్రశ్నలకు నిజమైన సమాధానాలు దొరుకుతాయి. ఆ లెక్కనే బ్యాంక్‌కు అర్థమయ్యేలా రాస్తే బిజినెస్ లోన్ ప్రాజెక్ట్ రిపోర్ట్ తయారవుతుంది. పెద్ద పెద్ద పదాలు రాయడం కన్నా, మీ ఊరిలో జరిగే వ్యాపారాన్ని నమ్మదగిన అంకెలతో వివరించడం ఇక్కడ అసలు పని.

ఇప్పుడు ఆ లెక్కను ఒక్కో భాగంగా చూసుకుందాం. ఒకే నమూనా ప్రతి బ్యాంకుకీ తప్పనిసరి అనే మాట లేదు; లోన్ రకం, బ్యాంక్, వ్యాపారం, స్కీమ్ మారితే అడిగే వివరాలు మారతాయి. ముందుగా బ్రాంచ్‌లో లేదా అధికారిక దరఖాస్తు పేజీలో కావాల్సిన పత్రాల జాబితా తీసుకోండి. ఇలాంటి ఖర్చుల్ని రంగం ప్రకారం చూడాలంటే డైరీ వ్యాపార రుణం గురించి మా వ్యాసంలోని ఉదాహరణను కూడా పరిశీలించండి. ప్రత్యేక స్కీమ్ గురించి ఆలోచిస్తుంటే దాని ప్రస్తుత నిబంధనను అధికారిక పోర్టల్‌లో తిరిగి తనిఖీ చేయండి. ఈ వ్యాసంలోని ఉదాహరణలు లెక్క అర్థం చేసుకోవడానికి మాత్రమే; మీ అసలు కోటేషన్లు, అమ్మకాలు, అర్హత, బ్యాంకు అంచనా వాటి స్థానంలో రావాలి.

బిజినెస్ లోన్ ప్రాజెక్ట్ రిపోర్ట్‌లో మీ వ్యాపారం స్పష్టంగా కనిపించాలి

ముందు ఒక చిన్న పరిచయం రాయండి. ఎవరు వ్యాపారం చేస్తారు, ఎక్కడ చేస్తారు, ఏ వస్తువు తయారు చేస్తారు లేదా అమ్ముతారు, ఇప్పటికే పని మొదలైందా, కొత్తగా మొదలుపెడుతున్నారా అనే విషయాలు రెండు పేరాల్లో అర్థమవ్వాలి. మీకు ఆ పనిలో అనుభవం ఉంటే చేసిన పని ఎంతకాలం, మీ బాధ్యత ఏంటో చెప్పండి. అనుభవం లేకపోతే ఉన్నట్టు రాయవద్దు; నేర్చుకున్న నైపుణ్యం, ట్రైనింగ్, దగ్గరలో సహాయం చేసే వ్యక్తులు ఉంటే నిజంగా ఉన్న మేరకే పేర్కొనండి.

ఉదాహరణకు ఊరిలో చిన్న పిండి మిల్ పెట్టాలంటే, మిషన్ కొనుగోలు ఒక్కటే కథ కాదు. విద్యుత్ కనెక్షన్, గది, నీటి అవసరం, రవాణా, బియ్యం లేదా ధాన్యం వచ్చే మార్గం, యంత్రం పనిచేయని రోజు ఏమవుతుంది అనే విషయాలు కూడా వ్యాపారంలో భాగమే. ఇదే మాటలను మీ పని ప్రకారం మార్చండి. బిజినెస్ లోన్ ప్రాజెక్ట్ రిపోర్ట్ చదివే వ్యక్తి మీ షాపుకు వచ్చి చూడకపోయినా రోజువారీ పని ఎలా సాగుతుందో ఊహించగలగాలి.

పాన్, గుర్తింపు పత్రాలు, వ్యాపార స్థలం ఆధారం, అవసరమైతే లైసెన్సులు, రిజిస్ట్రేషన్ వివరాలు ఒకే పేరుతో సరిపోతున్నాయో చూడండి. ప్రతి వ్యాపారానికి GST తప్పనిసరి అని రాయకండి; మీ అమ్మకాల స్థాయి, కార్యకలాపం, చట్టపరమైన పరిస్థితిని బట్టి వర్తింపును తెలుసుకోండి. ఇప్పుడే ఏ పత్రం లేకపోతే ఉన్నట్టు చూపించడం కన్నా, ఎప్పుడు తీసుకుంటారో నిజాయితీగా చెప్పడం మంచిది.

బ్యాంక్ లోన్ ప్రాజెక్ట్ రిపోర్ట్ ఫార్మాట్‌కు ఊరి మార్కెట్ లెక్క జోడించండి

మీ మార్కెట్ గమనికలు ఒకే సాయంత్రం విని రాసిన మాటలైతే అది ఎంత వరకు పనికొస్తుందో కూడా చెప్పాలి. ఉదయం మాత్రమే రద్దీ ఉండే వీధిలో సాయంత్రం లెక్క చూసి రోజంతా వ్యాపారం తక్కువే అని అనుకోవచ్చు. అదే పండుగ రోజున చూసిన రద్దీని అన్ని రోజులకీ వర్తింపజేస్తే అమ్మకాల అంచనా ఎక్కువ అవుతుంది. చిన్న డైరీలో వారంలో వేర్వేరు రోజులు, గంటల వారీగా గమనించిన సంఖ్యను రాస్తే మీ అంచనాకు కాస్త బలం వస్తుంది. కస్టమర్ నుంచి నిజమైన ఆర్డర్ ఉంటే దాని తేదీ, మొత్తం, చెల్లింపు సమయాన్ని కూడా స్పష్టంగా గుర్తించండి.

మన ఊళ్లో ఇప్పటికే అలాంటి షాపులు ఉన్నాయంటే మీ వ్యాపారం నడవదని వెంటనే నిర్ణయించుకోవద్దు. వాళ్లు ఏ ప్రాంతానికి సరుకు ఇస్తున్నారు, కస్టమర్‌కు ఎంత దూరం ప్రయాణం, మీకు ఉన్న సౌకర్యం ఏమిటి అనేది చూడండి. మూడు దుకాణాల ధరలు రాసుకున్నా, రెండు సరఫరాదారుల కోటేషన్లు తెచ్చుకున్నా, ఒక వారం నిజమైన రద్దీని గమనించినా మీ అంచనాకు కొంత ఆధారం దొరుకుతుంది. గమనించిన రోజు, చోటు, ధరను నోట్లో రాసుకోండి.

కస్టమర్లు ఉన్నారంటే ప్రతిరోజూ అదే సంఖ్యలో కొనుగోలు చేస్తారని అనుకోవద్దు. పండుగలు, పంట సీజన్, వర్షాలు, స్కూలు సెలవులు, మార్కెట్ రోజు అన్నీ అమ్మకాలను మార్చవచ్చు. బ్యాంక్ లోన్ ప్రాజెక్ట్ రిపోర్ట్ ఫార్మాట్‌లో మార్కెట్ గురించి రాయమంటే సామాన్యంగా ‘డిమాండ్ చాలా ఉంది’ అని వదిలేయకుండా, మీరు చూసిన ఆధారం, దాని పరిమితి రెండూ చెప్పండి. ఇతరుల వ్యాపార ఆదాయాన్ని మీ ఆదాయంలా కాపీ చేయడం వల్ల మీ లెక్క మొదటి ప్రశ్నకే తడబడుతుంది.

ఒక చిన్న ఆర్డర్ పుస్తకం, పాత బిల్లులు, సరఫరాదారుల రేట్లు, కస్టమర్‌తో నిజంగా జరిగిన చర్చలు ఉంటే వాటిని క్రమంగా పెట్టండి. కొత్త వ్యాపారానికి పాత అమ్మకాల రికార్డు ఉండకపోవడం సహజం; అప్పుడు ‘అంచనా’ అనే పదం స్పష్టంగా రాసి అది ఎలా వచ్చిందో చెప్పండి. ఈ తేడా చదివేవారికి తెలుస్తుంది. ఊహను నిజంగా జరిగిన అమ్మకం అని చూపించాల్సిన అవసరం లేదు.

ప్రాజెక్ట్ కాస్ట్, మార్జిన్ మనీ లెక్కలో ఒక్క ఖర్చూ దాచవద్దు

వ్యాపార స్థలం మీ సొంతదైతే అద్దె శూన్యం అని రాసి మిగతా నిర్వహణ ఖర్చులు కూడా మాయమయ్యేలా చేయవద్దు. కరెంట్ బిల్లు, మరమ్మతు, భద్రత, శుభ్రత, రవాణా ఖర్చులు కొనసాగుతాయి. కుటుంబం ఉచితంగా పని చేస్తుందనే అంచనా వేసినా వాళ్లు ఏ పని చేస్తారు, ఎంత సమయం ఇస్తారు, ఆ పని కోసం బయట వ్యక్తిని తీసుకోవాల్సి వస్తే ఎంత ఖర్చు అనేది ఆలోచించండి. మొదటి నెలలో స్టాక్ మొత్తం అమ్ముడవుతుందని ఊహించకుండా కొంత నిల్వ మిగిలే అవకాశాన్ని కూడా రాసుకోండి. ఈ చిన్న విషయాలే డబ్బు ఎక్కడ ఆగిపోతుందో ముందే చూపిస్తాయి.

మిషన్ రూ.4 లక్షలు అంటే ప్రాజెక్ట్ ఖర్చు రూ.4 లక్షలే అయిపోదు. రవాణా, ఇన్‌స్టాలేషన్, వైరింగ్, గది మార్పులు, మొదటి సరుకు, అనుమతుల ఖర్చు, ప్రారంభ నెలల్లో చేతిలో పెట్టుకోవాల్సిన నగదు కూడా చూడాలి. ఒకే వస్తువుకు రెండు కోటేషన్లు దొరికితే ధర, ట్యాక్స్, వారంటీ, డెలివరీలో తేడా గుర్తించండి. గదిని అద్దెకు తీసుకుంటే అడ్వాన్స్, నెల అద్దె వేరు వేరుగా రాయండి; తిరిగి వచ్చే డిపాజిట్‌ను శాశ్వత ఖర్చుతో కలపవద్దు.

ప్రాజెక్ట్ కాస్ట్ ఒక వైపు, డబ్బు ఎక్కడి నుంచి వస్తుందో మరో వైపు పెట్టండి. మీ సొంత డబ్బు, కుటుంబం ఇచ్చే నిజమైన పెట్టుబడి, అడుగుతున్న టర్మ్ లోన్, వర్కింగ్ క్యాపిటల్ అవసరం వేర్వేరుగా కనిపించాలి. ‘సబ్సిడీ వస్తుంది’ అని ఖాయం కాని మొత్తాన్ని మొదటి రోజు చేతిలో ఉన్న డబ్బుగా లెక్కించవద్దు. PMEGP వంటి స్కీమ్‌లో సొంత వాటా, మార్జిన్ మనీ, బ్యాంకు ఆర్థిక సహాయం గురించి ప్రత్యేక నిబంధనలు ఉన్నాయి; చివరి లోన్ నిర్ణయం బ్యాంకుదే అని PMEGP అధికారిక మార్గదర్శకాలు చెబుతున్నాయి.

ఒక ఊహాత్మక ఉదాహరణలో మిషన్, అమరికకు రూ.4 లక్షలు, స్థలం ఏర్పాటుకు రూ.1 లక్ష, ప్రారంభ సరుకు, నగదుకు రూ.2 లక్షలు అనుకుందాం. మొత్తం రూ.7 లక్షలు అవుతుంది. ఇందులో మీ దగ్గర రూ.1.5 లక్షలు ఉంటే మిగిలిన రూ.5.5 లక్షలు ఎలా సమకూరుస్తారో బ్యాంకుతో మాట్లాడాలి. ఈ ఉదాహరణలోని వాటా ఏ స్కీమ్‌కు నిర్దేశించిన శాతం కాదు. మీ రుణ రకం, కోటేషన్లు, అర్హత ప్రకారం మొత్తం మారుతుంది.

బిజినెస్ లోన్ ప్రాజెక్ట్ రిపోర్ట్‌లో అమ్మకాల అంచనా నేల మీద ఉండాలి

కొన్ని వ్యాపారాల్లో సరుకు అమ్మిన వెంటనే నగదు వస్తుంది; మరికొన్నింట్లో హోల్‌సేల్ కొనుగోలుదారు నెల తరువాత చెల్లిస్తాడు. రెండింటికీ ఒకే అమ్మకాల మొత్తం ఉన్నా చేతిలో డబ్బు ఉండే సమయం వేరు. అమ్మకాలు, నగదు వసూళ్లు వేర్వేరు వరుసల్లో రాస్తే వాయిదా చెల్లించే నెలలో డబ్బు ఎక్కడి నుంచి వస్తుందో తెలుస్తుంది. మీ దగ్గర గత ఆరు నెలల బిల్లులు ఉంటే వాటిని చూసి సాధారణ నెల, మంచి నెల, బలహీన నెలగా మూడు అంచనాలు తయారు చేయండి. కొత్త వ్యాపారమైతే ఆ డేటా లేదని స్పష్టంగా చెప్పి, స్థానిక పరిశీలన నుంచి అంచనా ఎలా పెట్టారో వివరించండి.

నెలకు ఎన్ని యూనిట్లు అమ్ముతారు, ఒక్క యూనిట్ ధర ఎంత, సరుకు కొనుగోలు ఖర్చు ఎంత అనేది రాయండి. తరువాత అద్దె, కరెంట్, రవాణా, జీతం, మరమ్మతు, ప్యాకింగ్ వంటి నెలవారీ ఖర్చులు తగ్గించండి. ఖర్చులన్నీ కట్టాక మిగిలేదే అప్పు కట్టడానికి అందుబాటులో ఉండే డబ్బు అని కూడా సూటిగా అనుకోరాదు; పన్ను, పని మూలధనం, యజమాని అవసరాలు, ఇతర అప్పులు ఉండవచ్చు. ఈ లెక్కపై బ్యాంకు తన విధానంతో అంచనా వేస్తుంది.

ఉదాహరణకు నెల అమ్మకాలు రూ.80,000 అని రాస్తే, అది ప్రతినెలా వస్తుందా అని మీరే మీకు అడగండి. రూ.50,000కి అమ్మకాలు తగ్గితే అద్దె, కరెంట్, వాయిదా ఏవి నిలబడతాయి అనేది రెండో లెక్కలో చూపండి. ఇది రుణం వచ్చేందుకు భయపెట్టే లెక్క కాదు; వ్యాపారం కొంచెం నెమ్మదించినప్పుడు ఎక్కడ జాగ్రత్త పడాలో చెప్పే లెక్క. అప్పు తిరిగి కట్టే సామర్థ్యాన్ని అంచనా వేయడంలో అంచనా నగదు ప్రవాహం ఉపయోగపడుతుందని సిడ్బీ క్రెడిట్ కౌన్సెలర్ పుస్తకం వివరిస్తుంది.

ఈ వ్యాసంలో చెప్పే DSCR వంటి నిష్పత్తులు కొన్ని రుణ పరిశీలనల్లో ఉపయోగపడతాయి. అయితే ప్రతి సర్వీస్ వ్యాపారానికి ఒకే 1.25, తయారీకి ఒకే 1.50 అనే దేశవ్యాప్త తప్పనిసరి గీతను ఇక్కడ పెట్టలేం. వడ్డీ, కాలపరిమితి, ఇతర అప్పులు, స్కీమ్, బ్యాంకు విధానం కలిపే నిర్ణయం మారుతుంది. ఏ నిష్పత్తిని అడిగినా దానికి మీరు పెట్టిన అంకెలు ఎలా వచ్చాయో వివరించే పని ముందుగా చేయండి.

బ్యాంక్ లోన్ ప్రాజెక్ట్ రిపోర్ట్ ఫార్మాట్‌ను బ్రాంచ్ అవసరానికి సరిపోల్చండి

పత్రాలు క్రమంగా పెట్టడం కోసం పెద్ద ఖర్చు చేయాల్సిన అవసరం లేదు. ఒక పేజీ సూచికలో ప్రతి పత్రం పేరు, తేదీ, ఎవరితో తీసుకున్నారో రాయండి. కోటేషన్ ఆరు నెలల క్రితందైతే సరఫరాదారుని ప్రస్తుత ధర అడిగి మళ్లీ నిర్ధారించండి. సొంత డబ్బు బ్యాంకు ఖాతాలో కనిపిస్తే దాని మూలం గురించి బ్యాంకు అడిగినప్పుడు సమాధానం ఇవ్వగలగాలి. కుటుంబ సభ్యుడు అప్పుగా ఇస్తున్న డబ్బును సొంత పెట్టుబడిగా చూపితే మరో చెల్లింపు బాధ్యత దాచినట్టవుతుంది. ఆ తేడా మొదటినుంచే రిపోర్ట్‌లో స్పష్టంగా ఉండాలి.

ఇప్పటివరకు రాసిన పరిచయం, మార్కెట్, ఖర్చు, డబ్బు మూలం, నెలవారీ అమ్మకాల అంచనా అన్నీ ఒక క్రమంలో పెట్టండి. కవర్ పేజీలో పేరు, స్థలం, వ్యాపార రకం, అడుగుతున్న మొత్తం ఉంచండి. తరువాత యజమాని వివరాలు, పని పద్ధతి, కోటేషన్లు, ప్రాజెక్ట్ కాస్ట్, డబ్బు మూలాలు, ఆదాయ ఖర్చు అంచనా, చెల్లింపు ప్రణాళిక జోడించండి. కానీ ఇవే ‘ప్రతి బ్యాంకుకీ తప్పనిసరి 14 భాగాలు’ అని చెప్పకండి; మీ శాఖ ఇచ్చిన జాబితానే చివరి చెక్‌లిస్ట్.

PMEGP కోసం చూస్తుంటే అధికారిక పోర్టల్‌లో రంగాలవారీగా నమూనా ప్రాజెక్ట్ రిపోర్టులు ఉన్నాయి. నమూనాలోని ఖర్చు, లాభం మీ ఊరికి సరిపోతాయని అనుకోకుండా, నిర్మాణం అర్థం చేసుకునేలా మాత్రమే వాడండి. మీకు అవసరమైన లైసెన్సులు, స్థలం పత్రాలు, కోటేషన్లు, ఆధార్ లేదా ఇతర గుర్తింపు పత్రాలు ఏమిటో వర్తించే స్కీమ్, బ్యాంకు జాబితా చూసి నిర్ణయించండి. ఒక పత్రం పేరులో స్పెల్లింగ్ తేడా కనిపిస్తే దరఖాస్తుకు ముందే సరిచేయడానికి సమయం పడుతుందని లెక్కలో పెట్టండి.

బ్యాంకర్ మరిన్ని అంచనాలు కోరితే CMA డేటా, బ్యాలెన్స్ షీట్, వర్కింగ్ క్యాపిటల్ లెక్కలు అందించాల్సి రావచ్చు. అన్ని చిన్న లోన్లకూ ఒకే రూ.10 లక్షల గీత దాటితే CMA తప్పనిసరి అనే మాటకు ఇక్కడ ఆధారం లేదు. అదే విధంగా పాత MPBF పద్ధతిలో లెక్క వేసిన మొత్తం ప్రతి బ్యాంకు ఇవ్వగల గరిష్ఠ రుణమని చెప్పలేం. ఈ భాగాల కోసం అకౌంటెంట్ సహాయం అవసరమా అని శాఖలో అడగండి; మీ చేతిలో ఉన్న నిజమైన లెక్కలు మాత్రం మీరు ముందుగా అర్థం చేసుకోండి.

ఆంధ్రప్రదేశ్ APSFC ప్రాజెక్ట్ రిపోర్ట్‌లో నిజమైన కోటేషన్లు, అనుమతులు చూపండి

ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు సంబంధించిన ప్రోత్సాహకాల జాబితా చూసినప్పుడు పాత ప్రకటన తేదీతో ప్రస్తుత అర్హత కలపకండి. ఏ పాలసీ అమలులో ఉంది, మీ పరిశ్రమ దానిలోకి వస్తుందా, పెట్టుబడి జరిగిన తేదీకి ఆ ప్రయోజనం వర్తిస్తుందా అని సంబంధిత అధికారిక పేజీ, కార్యాలయంలో తెలుసుకోండి. ఆమోదం ఇంకా రాకపోతే రిపోర్ట్‌లో ఊహించిన ప్రోత్సాహకాన్ని వేరుగా చూపి, అది లేకపోయినా వ్యాపారం ఎలా నడుస్తుందో లెక్క పెట్టండి. రుణం, ప్రభుత్వం ఇచ్చే ప్రోత్సాహకం, యజమాని పెట్టుబడి మూడు ఒకే రకం డబ్బులు కావు. ఒక్కోటి ఎప్పుడు అందుతుందో తెలియకపోతే మొదటి సంవత్సరం నగదు అంచనా తప్పుతుంది.

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో యూనిట్ మొదలుపెడుతున్నవారు APSFC వంటి సంస్థను సంప్రదించవచ్చు. అయితే అక్కడ ప్రతి దరఖాస్తును ఇద్దరు అధికారులు ఒకే క్రమంలో చూసి ‘స్కోర్’ ఇస్తారని ఊహించి రిపోర్ట్ తయారు చేయకండి. సంస్థ ప్రస్తుతం ఏ రుణ ఉత్పత్తి ఇస్తోంది, మీ వ్యాపారానికి వర్తిస్తుందా, ఏ స్థలం లేదా భద్రత పత్రాలు కావాలి, వడ్డీ, ఫీజులు ఏమిటి అనే విషయాలు అధికారిక శాఖలో నేరుగా ధృవీకరించండి. బ్యాంకు, ఆర్థిక సంస్థ విధానాలు కాలంతో మారవచ్చు.

స్థానిక ఉద్యోగాలు వస్తాయని రాయాలంటే ఎంతమందికి, ఎప్పటి నుంచి, ఎంత జీతం ఇవ్వగలరో మీ నగదు ప్రవాహంతో కలిపి చూడండి. ప్రభుత్వ ప్రోత్సాహకం వస్తుందని వినగానే దాన్ని ప్రాజెక్ట్ కాస్ట్ నుంచి తీసేయకండి. దరఖాస్తు, అర్హత, ఆమోదం, విడుదల ప్రతి దశ వేరు. మీ వ్యాపారం ఇంకా స్థలం వెతుకుతున్న దశలో ఉంటే తుది అద్దె, విద్యుత్, అనుమతి ఖర్చులు ఖాళీగా ఉంచకుండా ‘నిర్ధారణలో ఉన్నాయి’ అని రాయండి; మళ్లీ లెక్క సవరించే తేదీ పెట్టుకోండి.

CMA డేటా, DSCR లెక్కల్లో బిజినెస్ లోన్ అప్లికేషన్ ఎక్కడ తడబడుతుంది

వర్కింగ్ క్యాపిటల్ అంటే షాపు తాళం తీసిన వెంటనే అంతా చేతిలో మిగిలే డబ్బు కాదు. సరుకు నిల్వలో, కస్టమర్ నుంచి రావాల్సిన బకాయిలో, రోజువారీ చెల్లింపుల్లో అది తిరుగుతూ ఉంటుంది. కొత్త ఆర్డర్ వస్తే సరుకు కొనడానికి ఎంత ముందుగానే చెల్లించాలి, కొనుగోలుదారు ఎంత ఆలస్యంగా చెల్లిస్తాడు అనే రెండు తేదీల మధ్య గ్యాప్ ముఖ్యమవుతుంది. ఆ గ్యాప్ పెరిగితే లాభం చూపిస్తున్న కాగితం ఉన్నా కరెంట్ బిల్లు కట్టడానికి ఇబ్బంది రావచ్చు. రిపోర్ట్‌లో ఈ రోజువారీ చక్రాన్ని అర్థమయ్యే భాషలో రాయడం పెద్ద పట్టిక కన్నా కొన్నిసార్లు ఉపయోగపడుతుంది.

లాభం కనిపించే వ్యాపారానికీ చేతిలో నగదు ఆలస్యంగా రావచ్చు. కస్టమర్ నెల తరువాత చెల్లిస్తే మీరు ఈరోజే సరుకు కొనాలి, జీతం ఇవ్వాలి. అందుకే టర్మ్ లోన్‌తో కొనబోయే యంత్రం, రోజువారీ వర్కింగ్ క్యాపిటల్ రెండింటి అవసరం కలిపి ఒక గుండ్రటి మొత్తం అడగడం కన్నా విడిగా చూపండి. అమ్మకాల అంచనాలో క్రెడిట్ అమ్మకాలు ఉంటే ఎన్ని రోజుల్లో డబ్బు వసూలవుతుందో రాయండి. అప్పుడే వాయిదా చెల్లించే సమయంలో చేతిలో నగదు ఉందా అని చూడగలరు.

DSCR పేరు విన్న వెంటనే ఇంటర్నెట్‌లో దొరికిన ఒక ఫార్ములా కాపీ చేయకండి. ఏ సంవత్సరం నగదు ప్రవాహం, ఏ రుణానికి చెల్లించాల్సిన అసలు, వడ్డీ, ఇతర అప్పులు లెక్కలో ఉన్నాయో మీ బ్యాంకు లేదా అకౌంటెంట్‌తో స్పష్టం చేయండి. CMA పట్టికలు అడిగితే పాత వ్యాపారంలో నిజమైన బిల్లులు, బ్యాంకు స్టేట్‌మెంట్లు, రిటర్న్లకు అనుగుణంగా నింపాలి. ఊహాత్మక అమ్మకాలను పాత చరిత్రగా పెట్టడం నమ్మకాన్ని దెబ్బతీస్తుంది.

ఇక్కడ ఒక ఉపయోగకరమైన చిన్న పరీక్ష ఉంది, బాస్: మూడు నెలల అమ్మకాలు తక్కువగా వస్తే ముడి సరుకు ఎంత తగ్గించగలరు, అద్దె ఎంత మాత్రం తగ్గదు, మీ ఇంటి ఖర్చు ఏ డబ్బుతో నడుస్తుంది అనే లెక్క వేసుకోండి. సమాధానం కష్టం అనిపిస్తే రుణ మొత్తం తగ్గించడం, దశలవారీగా పని మొదలుపెట్టడం, ఎక్కువ సొంత డబ్బు కూడబెట్టడం వంటి మార్గాలు పరిశీలించండి. ఇవి అందరికీ ఒకే పరిష్కారం కావు; నిజమైన ఖర్చు, అప్పు షరతు చూసి నిర్ణయించాలి.

బిజినెస్ లోన్ ప్రాజెక్ట్ రిపోర్ట్ తిరిగి వస్తే ముందు ఏ లెక్క మార్చాలి?

రిపోర్ట్ మళ్లీ ఇవ్వాల్సి వస్తే పాత కాపీని పక్కన పెట్టేయకుండా మార్పుల జాబితా తయారు చేయండి. మొదటి కాపీలో మిషన్ ధర ఎంత, కొత్త కోటేషన్‌లో ఎంత, అమ్మకాల ఆధారానికి ఏ కొత్త పత్రం జోడించారు అనే వివరాలు రెండు నిలువు వరుసల్లో చూపండి. మొదటి ప్రయత్నం ఎందుకు ఆగిందో మీకు స్పష్టంగా తెలియకపోతే శాఖలో అడిగి నోట్స్ తీసుకోండి; ఊహించి అప్పు మొత్తం పెంచడం సమస్యను మరింత పెద్దది చేయవచ్చు. మరొక బ్యాంకులో దరఖాస్తు పెట్టేముందు అప్పటికే ఉన్న విచారణలు, పత్రాలు, ఆ సంస్థ అడిగే షరతులు చూసుకోండి. త్వరగా సమాధానం రావాలనే ఆశతో తప్పుడు ఆదాయం రాయకండి.

బ్యాంకు మరింత సమాచారం అడిగితే ‘నా ఐడియా బాలేదు’ అని వెంటనే నిరాశ పడొద్దు. ఏ పేజీలో ఏ అంకెకు ఆధారం కావాలో స్పష్టంగా అడిగి రాసుకోండి. కోటేషన్ పాతదా, అమ్మకాల అంచనా ఆధారం తక్కువా, సొంత పెట్టుబడి సరిపోవట్లేదా, ఇతర అప్పులు కనిపించలేదా అనే కారణాలు వేరు. కారణానికి తగిన పత్రం జోడించి, కొత్త రిపోర్ట్‌లో ఏ లెక్క మారిందో తేదీతో చూపండి. కొత్త దరఖాస్తు ఎప్పుడు స్వీకరిస్తారో బ్యాంకు లేదా స్కీమ్ నిబంధనతో తెలుసుకోండి.

ఇంటర్నెట్ టెంప్లేట్ తీసుకుని పేరూ ఊరూ మార్చి పంపితే మీ వ్యాపారం మీద మీకున్న పట్టు కనిపించదు. బిజినెస్ లోన్ ప్రాజెక్ట్ రిపోర్ట్ మీరే మొదటి ముసాయిదాగా రాయండి; క్లిష్టమైన పన్ను లేదా ఫైనాన్స్ లెక్కకు అవసరమైతే అర్హత ఉన్న అకౌంటెంట్‌ను అడగండి. ఫీజు ఎంత అవుతుందో ముందుగానే కోట్ తీసుకోండి; అందరికీ ఒకే రూ.3,000 నుంచి రూ.15,000 ధర అని చెప్పలేం. బ్యాంకు నిర్ణయానికి రెండు వారాలా ఆరు వారాలా అని హామీ ఇవ్వడం కూడా సరైంది కాదు.

ఈ రిపోర్ట్ రాయడానికి ఒక సాయంత్రం కేటాయించి మీ ఇంట్లో లేదా వ్యాపార భాగస్వామితో లెక్కలు గట్టిగా చదవండి. ‘ఈ అమ్మకం ఎప్పుడు చేతికి వస్తుంది’, ‘ఈ ధర ఎక్కడ చూసాం’, ‘రెండు నెలలు పని తక్కువైతే ఏ ఖర్చు ఆపగలం’ అని అడిగితే జవాబు రాకపోయే పేజీ గుర్తించండి. అక్కడే మరోసారి మార్కెట్‌కు వెళ్లి తెలుసుకోండి. అదే నిజమైన పరిశోధన. బ్యాంకు అడగకపోయినా మీకు ఉపయోగపడే రిపోర్ట్ ఇలా తయారవుతుంది; రుణం రాకపోయినా వ్యాపారం గురించి తెలివైన నిర్ణయం తీసుకోవడానికి ఈ లెక్కలు మిగులుతాయి.

బ్యాంకులో మాట్లాడేటప్పుడు మొత్తం ఫైల్‌ను అక్కడే తెరిచి చూడగలిగేలా ఉంచండి. ఒక్కో అంకె వెనక బిల్లు లేదా గమనిక ఉంటే చూపించండి, లేదంటే అది మీ అంచనా అని సూటిగా చెప్పండి. మీకు తెలియని పదం గురించి అడిగితే వెంటనే కల్పించి సమాధానం ఇవ్వాల్సిన పని లేదు; అర్థం చేసుకుని తిరిగి చెబుతానని చెప్పవచ్చు. రుణం వస్తే వడ్డీ రేటు, ప్రాసెసింగ్ ఫీజు, తాకట్టు లేదా గ్యారంటీ, చెల్లింపు తేదీ, ఆలస్యపు ఛార్జీలు వంటి షరతులు రాతపూర్వకంగా చదవండి. రిపోర్ట్‌లో పెట్టిన అంచనా వాయిదా నిజమైన ఆఫర్‌తో సరిపోతుందో మరోసారి లెక్క వేయండి. అప్పుడే వ్యాపారం మీద పడే నెలవారీ ఒత్తిడి స్పష్టమవుతుంది.

ఫైల్ ఇచ్చే ముందు చివరి సారి ఒక పని చేయండి. మీరు చెప్పిన వ్యాపార స్థలం, మిషన్ కోటేషన్, అమ్మకాల ఆధారం, సొంత డబ్బు, అప్పు వాయిదా ఒకే కథ చెబుతున్నాయో చూసుకోండి. బిజినెస్ లోన్ ప్రాజెక్ట్ రిపోర్ట్ బాగుంది అంటే మెరిసే కవర్ పేజీ కాదు; చదివిన తరువాత ‘ఈ లెక్క ఎక్కడి నుంచి వచ్చింది’ అనే ప్రశ్నకు మీరు ధైర్యంగా సమాధానం చెప్పగలగడం. అదే రిపోర్ట్ మీకూ ఉపయోగపడే అసలు విషయం.

బిజినెస్ లోన్ ప్రాజెక్ట్ రిపోర్ట్ కోసం నెలవారీ లెక్కను ఇలా విడదీయండి

ఒకే పేజీలో ఏడాది అమ్మకాలు రూ.12 లక్షలు అని రాస్తే ఆ సంఖ్య ఎలా వచ్చిందో ఎవరికీ తెలియదు. నెలకు ఎంత సరుకు కొనాలి, అందులో ఎంత అమ్ముడవుతుంది, కస్టమర్ డబ్బు ఎప్పుడు ఇస్తాడు అనే మూడు విషయాలు విడిగా రాయండి. ఊరిలో వారానికి ఒక రోజు సంత బాగా నడుస్తుందంటే ఆ రోజు అమ్మకాన్ని మిగతా ఆరు రోజులకూ కాపీ చేయకండి. మీ వద్ద నిజమైన పాత బిల్లులు ఉంటే వాటితో పోల్చండి; కొత్త పని అయితే చూసిన రోజులు, మాట్లాడిన సరఫరాదారులు, ధరల తేదీలు పక్కనే రాసుకోండి.

ఈ పట్టిక బ్యాంకు ఇచ్చే అధికారిక ఫారమ్ కాదు; మీ లెక్కలో ఖాళీలు కనిపించడానికి మాత్రమే. రుణం కోసం పెట్టిన మొత్తం కంటే మీరు నిజంగా భరించగల నెలవారీ వాయిదా ముఖ్యమని గుర్తుంచుకోండి. వడ్డీ రేటు మారితే లేదా అమ్మకం రెండు నెలలు తగ్గితే ఏమవుతుందో రెండు వేర్వేరు లెక్కలు వేసి చూడండి. యంత్రం కొనడానికి తీసుకునే అప్పు, సరుకు కొనడానికి తిరుగుతూ కావాల్సిన డబ్బు తేడాను వర్కింగ్ క్యాపిటల్, టర్మ్ లోన్ వివరణలో ఇంకాస్త వివరంగా చూడవచ్చు. ఆ వ్యాసంలో ఉన్న సంఖ్యలను మీ ప్రాజెక్ట్‌కు అలాగే వాడొద్దు.

బిజినెస్ లోన్ ప్రాజెక్ట్ రిపోర్ట్ ఇచ్చే ముందు పేర్లు, తేదీలు సరిపోల్చండి

పత్రాలు అన్నీ ఉన్నా వాటిలో వ్యాపారం పేరు రెండు రకాలుగా ఉంటే బ్యాంకు మళ్లీ అడగవచ్చు. కోటేషన్ ఎవరి పేరుతో ఉంది, దరఖాస్తులో ఎవరు యజమాని, అద్దె ఒప్పందం ఎప్పటివరకు ఉంది అనే విషయాలు ఒకసారి పక్కపక్కన చూడండి. ఇప్పటికే నడుస్తున్న షాపు అయితే అమ్మకపు బిల్లుల్లో కనిపించే మొత్తం, బ్యాంకు ఖాతాలో జమయ్యే మొత్తం మధ్య తేడా ఎందుకు ఉందో అర్థం చేసుకోండి. నగదు అమ్మకం ఉంటే దానికి ఉన్న రికార్డు చూపండి; అంకెలు సరిపోవడానికి కొత్త బిల్లులు సృష్టించవద్దు.

దరఖాస్తు తిరిగి వస్తే కారణం రాతలో అడిగి, ఏ పత్రం లేదా లెక్క మార్చారో తేదీతో గుర్తించండి. లోన్ దరఖాస్తులో సాధారణంగా జరిగే తప్పులు చూసి మీ ఫైల్‌లో కూడా అలాంటివి ఉన్నాయేమో పోల్చుకోండి. గతంలో తిరస్కరణ ఎదురైతే దాని తర్వాతి దరఖాస్తును మళ్లీ అప్లై చేసే వివరణతో కలిపి చదవండి. ఈ లింకులు మీకు ఆలోచించడానికి మాత్రమే; ఏ బ్యాంకు తప్పకుండా రుణం ఇస్తుందని ఇవి హామీ ఇవ్వవు.

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో చిన్న యూనిట్ మొదలుపెట్టేవాళ్లకు అధికారిక పథకం పేరుతో మధ్యవర్తి ఫీజు అడిగితే ముందుగా ఆ పథకం వెబ్‌సైట్‌లో దరఖాస్తు మార్గం చూడండి. PMEGP గురించి మన వ్యాసం చదివిన తరువాత కూడా తాజా అర్హత, మార్జిన్ మనీ వివరాలు ప్రభుత్వ PMEGP పోర్టల్‌లో తనిఖీ చేయండి. రిపోర్ట్ రాయడంలో ఏ అంకె దగ్గర సందేహం ఉంటే మా కాంటాక్ట్ పేజీలోని ఈమెయిల్‌కు పంపవచ్చు. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో తక్కువ పెట్టుబడితో వ్యాపారం మొదలుపెట్టేవారికి మేము ఉచితంగా తెలిసిన మేరకు వివరిస్తాం; రుణ ఆమోదం మాత్రం సంబంధిత సంస్థ నిర్ణయం.

బిజినెస్ లోన్ ప్రాజెక్ట్ రిపోర్ట్ గురించి మీకు వచ్చే సందేహాలు