నిరుద్యోగ యువతకు వ్యాపార లోన్: ఉద్యోగం లేకపోయినా ఏ దారిలో ఎంత వస్తుందో లెక్కేసి చూద్దాం

ఉద్యోగం లేని రోజుల్లో ఒక మామూలు రోజు గుర్తుతెచ్చుకో అబ్బాయ్. ఉదయం లేవడం, ఇంట్లో వాళ్ల చూపులు తప్పించుకోవడం, ఫోన్‌లో “సొంతంగా మొదలుపెట్టు, లోన్ ఇస్తారు” అనే వీడియోలు చూడటం, ఆ రాత్రే “ఉద్యోగం లేని వాడికి ఎవడు లోన్ ఇస్తాడు” అని నిద్ర పట్టకపోవడం. ఈ రెండు మాటల మధ్యలోనే చాలామంది ఏడాదులు గడిపేస్తారు. నేను MBA ఫైనాన్స్ చదివినవాణ్ణి కాబట్టి ఒక విషయం ముందే చెప్తాను: నిరుద్యోగ యువతకు వ్యాపార లోన్ అనేది ఒక్క ద్వారం కాదు. అయిదారు ద్వారాలు ఉన్నాయి. ఒక్కో ద్వారం ఒక్కో రకం మనిషికి సరిపోతుంది. తప్పు ద్వారం తట్టి “నాకు రాలేదు” అని కూర్చునేవాళ్లే ఎక్కువ.

అందుకే ఈ వ్యాసంలో ఐదు ద్వారాలను వరసగా చూద్దాం. నీ సొంత డబ్బు, ఉచిత శిక్షణ, ముద్రా, PMEGP, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో వెనుకబడిన తరగతుల వాళ్లకు ఉండే స్వయం ఉపాధి దారి. ప్రతి ద్వారం దగ్గర ఎవరికి సరిపోతుంది, ఎక్కడ తగిలే అవకాశం ఉంది అని నేను చదివిన అధికారిక పేజీల ఆధారంగా చెప్తాను. తర్వాత నీ ఇంట్లో నీ చేతుల్లోనే చేయగల ఒక లెక్క ఇస్తాను: మొదటి తొంభై రోజుల నగదు షీట్. ఎందుకంటే లోన్ రావడం కన్నా, వచ్చాక ఆదాయం మొదలయ్యే వరకు నిలబడటమే అసలు పరీక్ష.

ఈ వ్యాసంలోని ప్రతి సంఖ్యకూ ఒక ప్రభుత్వ పేజీ లేదా బ్యాంకు పేజీ ఆధారం. ఎక్కడ నాకు తేదీ లేదా తాజా స్థితి ధృవీకరణ కాలేదో, అక్కడ ఆ మాట ముందే రాశాను.

నిరుద్యోగ యువతకు వ్యాపార లోన్: ముందు నీ ఐదు ద్వారాలు తెలుసుకో

ఐదు ద్వారాలను ఒక్క చూపులో చూడు. వివరాలు కింద ఒక్కొక్కటిగా వస్తాయి.

ఇందులో ఏ ద్వారం నీకు సరిపోతుందో తేల్చడానికి ఖర్చు చూడు. చిన్న ఖర్చు అయితే ముద్రా లేదా శిక్షణ, కొత్త యూనిట్ పెద్దదైతే PMEGP, వర్గం సరిపోతే ఆంధ్రప్రదేశ్ దారి. ఒకటి కాదు, రెండు ద్వారాలను కలపడం కూడా సాధ్యమే కావచ్చు. అది ఆ పథకాల నిబంధనల మీద ఆధారపడుతుంది కాబట్టి బ్యాంకులో రాతపూర్వకంగా అడిగి తెలుసుకో.

నిరుద్యోగ యువతకు వ్యాపార లోన్: ఉద్యోగం లేకపోతే బ్యాంకుకు ఏం చూపించాలి?

పేస్లిప్ లేదని ఏ బ్యాంకూ రుణం ఇవ్వదు అనుకోవడం పొరపాటు. పేస్లిప్ లేకపోయినా ఇస్తారని అనుకోవడం కూడా పొరపాటు. నిరుద్యోగి దగ్గర బ్యాంకు చూసేది జీతం కాదు, ప్రాజెక్ట్. అంటే నువ్వు ఏ పని చేయబోతున్నావు, ఎవరికి అమ్ముతావు, ఎంత ఖర్చు, ఆ పని నీకు తెలుసా అనే నాలుగు ప్రశ్నలకు రాతలో సమాధానం ఉందా అనేది.

అందుకే ఏ దరఖాస్తుకు వెళ్లినా ముందు ఈ నాలుగు మాటలు ఒక కాగితం మీద రాసుకో.

• నేను ఏ పని చేస్తాను (ఒక్క వాక్యంలో).
• నా కొనుగోలుదారు ఎవరు, ఎక్కడ ఉంటారు.
• ఆ పనికి ఎంత ఖర్చు అవుతుంది, కోటేషన్ ఎక్కడ తీసుకున్నాను.
• ఆ పని నాకు తెలుసని ఏ ఆధారం ఉంది: శిక్షణ, పాత పని, ఇంట్లో అనుభవం.

ఈ నాలుగు వాక్యాలు ఒక కాగితం మీద స్పష్టంగా ఉంటే నీ ప్రాజెక్ట్ రిపోర్ట్‌కు పునాది పడినట్టే. ప్రాజెక్ట్ రిపోర్ట్ ఎలా రాయాలో మా ప్రాజెక్ట్ రిపోర్ట్ రాయడం వ్యాసంలో విడిగా చెప్పాను. అక్కడ చూసి ఇక్కడికి రా.

ఇంకో మాట. ఉద్యోగం లేదు అంటే పొదుపు కూడా లేదనే అర్థం కాదు, కానీ పొదుపు ఉండే వాళ్లు తక్కువ. అందుకే సొంత వాటా సంగతి నిజాయితీగా మాట్లాడుకుందాం. ఏ పథకంలోనూ రుణం 100 శాతం ఇవ్వరు. మిగతా భాగం నువ్వే పెట్టాలి, లేదా ఇంట్లో వాళ్లు ఇవ్వాలి. ఇంట్లో వాళ్లు ఇచ్చే డబ్బు తిరిగి ఇవ్వాల్సిన అప్పా లేక బహుమతా అనేది ముందే ఇంట్లో కూర్చుని మాట్లాడుకో. లేకపోతే వ్యాపారం కన్నా ముందే ఇంట్లో గొడవ మొదలవుతుంది.

ద్వారం 1: సొంత డబ్బు మొదటి రూపాయి కథ

సొంత పెట్టుబడిని చాలామంది చిన్నచూపు చూస్తారు. “అది ఎంతో కొంత ఉంటే ఎందుకు లోన్ అడగడం” అని. కానీ బ్యాంకు కోణంలో సొంత వాటా ఒక సాక్ష్యం. నువ్వు నీ డబ్బు పెట్టావంటే ఈ పనిని నువ్వే నమ్ముతున్నావని బ్యాంకుకు అర్థమవుతుంది. పైగా PMEGP పోర్టల్‌లో కూడా సొంత వాటా అనే మాట పథక నిర్మాణంలోనే ఉంది. మా PMEGP లోన్ స్కీమ్ వ్యాసంలో సాధారణ వర్గానికి పది శాతం, ప్రత్యేక వర్గానికి ఐదు శాతం సొంత వాటా అని ఒక ప్రభుత్వ బ్యాంకు పేజీ, PIB ఆధారంగా రాశాను.

కాబట్టి ప్రశ్న “సొంత డబ్బు పెట్టాలా వద్దా” కాదు. ప్రశ్న “నా దగ్గర ఉన్న డబ్బులో ఎంత వ్యాపారానికి, ఎంత ఇంటి నెలసరి ఖర్చుకు” అనేది. ఈ విషయం లేకుండా వచ్చే ప్రతి వీడియో ఉత్తి మాటలు మాత్రమే. “జీరో పెట్టుబడితో లక్షలు” అన్న మాట వినగానే ఒక్కసారి ఆలోచించు. జీరో పెట్టుబడి అంటే నీ డబ్బు జీరో, కానీ నీ టైమ్, నీ శ్రమ జీరో కావు. ఆ టైమ్‌కు ఇంట్లో ఖర్చు ఆగదు.

ద్వారం 2: RSETI శిక్షణ, పని నేర్చుకోవడమే మొదటి పెట్టుబడి

చాలామంది నిరుద్యోగ యువత లోన్ కోసం పరుగెత్తే ముందు ఆ పని నేర్చుకోరు. బ్యాంకు మేనేజర్ “నీకు ఈ పని తెలుసా” అని అడిగితే సమాధానం లేక దరఖాస్తు ఆగిపోతుంది. దీనికి ఒక దారి ఉంది: RSETI. పూర్తి పేరు Rural Self Employment Training Institute. NIRDPR వెబ్‌సైట్‌లోని RSETI పేజీ ప్రకారం ఇది 2009 జనవరిలో గ్రామీణాభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ మొదలుపెట్టిన పథకం. గ్రామీణ యువతకు నైపుణ్య శిక్షణ ఇచ్చి స్వయం ఉపాధికి సిద్ధం చేయడమే దీని పని.

ఆ పేజీలో నాకు ముఖ్యంగా కనిపించిన విషయాలు ఇవి:

ఇప్పుడు నాకు నచ్చని విషయం కూడా చెప్తాను, ఎందుకంటే అదే నిజం. శిక్షణ ఉచితం అంటే రుణం ఉచితం అని కాదు. అలాగే రుణ అనుసంధానం అంటే “రుణం గ్యారంటీ” అని కాదు. జమ్మూ కశ్మీర్ బ్యాంకు పేర్కొన్న ఒక పాత RSETI పత్రంలో 2012-13 లెక్కలు ఉన్నాయి. అక్కడ శిక్షణ పొందిన 3,321 మందిలో 650 మందికి రుణ అనుసంధానం జరిగింది. అంటే సుమారు 19.57 శాతం, అంటే ఐదుగురిలో ఒకరు. అదే పత్రంలో 1,209 మంది సొంత వ్యాపారంలో, 503 మంది వేతన ఉపాధిలో స్థిరపడ్డారని కూడా ఉంది. ఇది కేవలం ఒక రాష్ట్రంలో, ఒక కాలానికి చెందిన లెక్క, ఇప్పటి ఆంధ్రప్రదేశ్ పరిస్థితికి వర్తిస్తుందని నేను చెప్పడం లేదు. కానీ దీని సారాంశం ఒకటే: శిక్షణ నీకు పని నేర్పుతుంది, లోన్ ఇచ్చేది బ్యాంకు. నిరుద్యోగ యువతకు వ్యాపార లోన్ ఇచ్చే ముందు బ్యాంకు ఇదే చూస్తుంది.

మీ జిల్లాలో RSETI ఏ బ్యాంకు నడుపుతోంది, ఎప్పుడు ఏ కోర్సు మొదలవుతుంది అనేది నాకు ఈ పేజీల నుంచి తెలియదు. అది స్థానికంగానే కనుక్కోవాలి. మీ దగ్గరి లీడ్ బ్యాంకు కార్యాలయంలో అడిగితే చెప్తారు. వెళ్లేటప్పుడు ఒక్కటి అడుగు: “ఈ నెలలో మొదలయ్యే బ్యాచ్ ఏది, ఎన్ని రోజులు, ఉండటానికి ఏర్పాటు ఉందా”. ఆ పేజీలో కార్యక్రమాలను “రెసిడెన్షియల్” అని రాశారు కానీ భోజనం, వసతి వివరాలు ఇవ్వలేదు. కాబట్టి అది నేను చెప్పలేను.

ఈ ద్వారం ఎవరికి సరిపోతుందంటే, ఏదో ఒక పనిలో ఆసక్తి ఉంది కానీ అనుభవం లేనివాళ్లకు. ఉదాహరణకు పని ఏదైనా కావచ్చు: కుట్టు, మొబైల్ రిపేర్, ఆహార తయారీ, మేకల పెంపకం. ఇక్కడ నేను ఏ కోర్సు ఉందో చెప్పడం లేదు, అది మీ జిల్లాలో చూసుకో. చెప్పేది ఒక్కటే: అరకొర జ్ఞానంతో యూట్యూబ్ చూసి పెట్టుబడి పెట్టేకన్నా, వారాల శిక్షణ తీసుకుని ఆ సర్టిఫికెట్‌తో వెళ్లడం బ్యాంకు దృష్టిలో బలమైన ఆధారం అవుతుందని నా అంచనా. ఇది నా అభిప్రాయం, పేజీ చెప్పిన నిబంధన కాదు.

ద్వారం 3: ముద్రా లోన్ శిశు కిశోర్, చిన్న పనికి చిన్న రుణం

ముద్రా పేరు వినగానే “ప్రభుత్వం ఇచ్చే లోన్” అనుకుంటారు. కాదు. కేంద్ర ఆర్థిక శాఖ PMMY పేజీ ప్రకారం ఈ పథకం 2015 ఏప్రిల్ 8న మొదలైంది, సూక్ష్మ సంస్థలకు తాకట్టు లేకుండా సంస్థాగత రుణం అందించడం దాని లక్ష్యం. రుణం ఇచ్చేది ప్రభుత్వ బ్యాంకులు, ప్రైవేట్ బ్యాంకులు, గ్రామీణ బ్యాంకులు, చిన్న ఫైనాన్స్ బ్యాంకులు, NBFCలు, మైక్రోఫైనాన్స్ సంస్థలు.

ఆ పేజీలోని వర్గాలు ఇవి:

ఇక్కడ నిరుద్యోగ యువత గమనించాల్సింది ఒక్కటే. తరుణ్ ప్లస్ మొదటిసారి అడిగేవాళ్లకు కాదు. పేజీలోనే “గతంలో తరుణ్ రుణం తీర్చినవాళ్లకు” అని ఉంది. కాబట్టి “ముద్రాలో రూ.20 లక్షలు వస్తాయి” అని చెప్పే వీడియో విన్నావంటే అది సగం మాట మాత్రమే.

పేజీలో “తాకట్టు అవసరం లేదు” అని స్పష్టంగా రాశారు. ఇది మంచి వార్త. కానీ దానికి రెండో వైపు ఉంది: తాకట్టు లేకపోయినా బ్యాంకు నీ ప్రాజెక్ట్, నీ క్రెడిట్ రిపోర్టు, నీ తిరిగి కట్టే సామర్థ్యం చూస్తుంది. వడ్డీ, ప్రాసెసింగ్ ఫీజు, తిరిగి కట్టే కాలం ఈ పేజీలో లేవు, అవి మీరు అప్లై చేసే బ్యాంకును బట్టి మారతాయి. మా ముద్రా లోన్ శిశు కిశోర్ తరుణ్ వ్యాసంలో ఒక ప్రభుత్వ బ్యాంకు ఇచ్చిన ఫీజు, మార్జిన్ వివరాలు కూడా రాశాను. ఇంకో విషయం: ముద్రా వర్గాల్లో ప్రధానంగా “ఆదాయం వచ్చే చిన్న పని”కి రుణం. ఇంటి ఖర్చులకు వాడుకోవడానికి కాదు.

కిశోర్ వర్గం గురించి కూడా ఒక మాట. రూ.50,000 పైన అంటే రూ.60,000 కూడా కిశోర్. చాలామంది ఈ వర్గం పేరు చూసి భయపడతారు. కానీ చిన్న యూనిట్‌కు రూ.80,000 సరిపోతుంటే రూ.5 లక్షలకు ఎందుకు అడగడం? అవసరమైనంతే అడుగు. ఎక్కువ అడిగితే ఎక్కువ కట్టాలి, ఎక్కువ వడ్డీ కట్టాలి, ఎక్కువ ఒత్తిడి.

ద్వారం 4: PMEGP సబ్సిడీ లోన్, కొత్త యూనిట్ పెట్టేవాళ్లకు

ఇప్పుడు మొదటిసారి సొంత యూనిట్ పెట్టాలనుకునే యువతకు ఎక్కువ వినిపించే పేరు. అధికారిక PMEGP పోర్టల్ నుంచి నేను చదివిన నిబంధనలు ఇవి: నిరుద్యోగ యువతకు వ్యాపార లోన్ తీసుకున్నాక ఈ షీట్ రోజూ చూడండి.

ఈ పట్టికలో నాకు రెండు విషయాలు ఇవాళ ఎక్కువ పనికొస్తాయని అనిపిస్తాయి. ఒకటి, ఆదాయ పరిమితి లేదు, అంటే నీ కుటుంబ ఆదాయం ఎక్కువని ఈ పథకం నుంచి తప్పుకోవాల్సిన అవసరం లేదు. రెండు, “ఖర్చు లేని ప్రాజెక్ట్‌కు అర్హత లేదు”. అంటే కేవలం సరుకు కొని అమ్మే పనిని కాకుండా, ఏదో యంత్రం, పరికరం, సెటప్ ఉండే యూనిట్‌ను ఆ పథకం ఆశిస్తుంది. నీ ఐడియా ఈ పరిధిలోకి వస్తుందో లేదో DIC లేదా బ్యాంకులో అడిగి రాతపూర్వకంగా తెలుసుకో.

సబ్సిడీ శాతాలు, గ్రామీణ పట్టణ తేడా, EDP శిక్షణ అన్నీ PMEGP వ్యాసంలో వివరంగా ఉన్నాయి. ఇక్కడ మళ్లీ రాయను.

ఒక ముఖ్యమైన హెచ్చరిక మళ్లీ చెప్తున్నాను: ఈ పథకం ప్రస్తుత రూపానికి నేను చదివిన ఆమోదం 2025-26 వరకే. ఆ తర్వాత ఏ నిబంధనలతో కొనసాగుతోందో నేను ధృవీకరించలేకపోయాను. కాబట్టి దరఖాస్తు చేసే రోజున పోర్టల్‌లో ఏ తేదీ, ఏ మార్గదర్శకం ఉందో చూసుకో. పాత వీడియోలో విన్న శాతం, పరిమితి ఇప్పుడు ఉన్నాయనుకోవడం నీళ్లలో హోమం చేసినట్టు అవుతుంది.

ద్వారం 5: స్వయం ఉపాధి లోన్ ఆంధ్రప్రదేశ్, BC, EWS వర్గాల కోసం

ఇది ఆంధ్రప్రదేశ్ యువతకు మాత్రమే. అందుకే ఈ వ్యాసంలో దీన్ని తీసుకున్నాను. కానీ ఈ ద్వారం గురించి నేను చాలా జాగ్రత్తగా చెప్పాలి, ఎందుకంటే ఇక్కడ నాకు దొరికిన ఆధారాలు ఒక వార్తా కథనం, ఒక జిల్లా పేజీ, ఒక ప్రైవేట్ వివరణ. అధికారిక రాష్ట్ర మార్గదర్శక పత్రం నేను చదవలేదు.

ap7am వార్త, 2025 జనవరి 21 ప్రకారం రాష్ట్ర ప్రభుత్వం 2024-25కి స్వయం ఉపాధి రుణాల కోసం మొత్తం రూ.1,280 కోట్లు కేటాయించింది: వెనుకబడిన తరగతులకు రూ.896 కోట్లు, ఆర్థికంగా బలహీన వర్గాలకు (EWS) రూ.384 కోట్లు. లక్ష్యం సుమారు 1.89 లక్షల మంది, అంటే 1.30 లక్షల BC, 59,000 EWS లబ్ధిదారులు. ఆ వార్తలో ముఖ్యమైన మార్పు ఏమిటంటే, లబ్ధిదారులు గతంలో ప్రాజెక్ట్ ఖర్చులో ఒక భాగం భరించాల్సి వచ్చేది, ఇప్పుడు ఆ వాటా అవసరం లేదని చెప్పారు. దరఖాస్తులు బ్యాంకుల ద్వారా కాకుండా MPDO లేదా మున్సిపల్ కార్యాలయాల ద్వారా, ఆన్‌లైన్ పోర్టల్ OBMMS ద్వారా తీసుకుంటారని ఉంది. అర్హత వయసు 21 నుంచి 60, దారిద్ర్య రేఖ కింద ఉండాలని ఆ వార్త రాసింది. మినీ డెయిరీలు, గొర్రెలు మేకల పెంపకం, వడ్రంగి పని, జనరిక్ మందుల దుకాణాలు లాంటి పనులకు సహాయం ఉంటుందని కూడా చెప్పింది.

ఇప్పుడు ఇదే విషయంపై ఇంకో రెండు పేజీలు చూద్దాం, ఎందుకంటే రెండింట్లోనూ సంఖ్యలు సరిపోలడం లేదు.

వయసు విషయంలో రెండు మూలాలు రెండు రకాలుగా చెప్పాయి. అందుకే నేను “వయసు ఇది” అని ఒకే మాట చెప్పను. కడప పేజీ ఎప్పటిదో తేదీ లేదు కాబట్టి అందులోని రూ.1 లక్ష, 50 శాతం సంఖ్యలు ఈ ఏడాది వర్తిస్తాయో లేదో నాకు తెలియదు. ఈ పేజీలు చెప్పని విషయం ఇంకోటి: 2025-26, 2026-27లో ఈ పథకం ఏ పేరుతో, ఏ పద్ధతిలో నడుస్తోందో. కాబట్టి ఇక్కడ నా సలహా చాలా సూటిగా ఉంది. నీ వర్గం BC లేదా EWS అయి, ఆర్థికంగా బలహీనంగా ఉంటే, నీ మండలం MPDO కార్యాలయంలో లేదా మున్సిపల్ ఆఫీసులో ఈ నెల ఏ స్వయం ఉపాధి పథకం ఓపెన్‌గా ఉందో రాతలో అడుగు. ఏజెంట్‌ని అడక్కు. ఏజెంట్ చెప్పే మాటే వినాలంటే నువ్వు పెద్ద పెద్ద డైలాగులు వినడానికే సిద్ధమై ఉండాలి.

ఈ ద్వారంలో ఇంకో విషయం గమనించు. ఇది “లోన్ పథకం” కన్నా “సబ్సిడీతో జతచేసిన రుణ పథకం”. అంటే నువ్వు నేరుగా బ్యాంకు నుంచి అడిగే రుణానికి భిన్నంగా, ప్రభుత్వ కార్పొరేషన్ ద్వారా వచ్చే ప్రక్రియ ఉంటుంది. ఆ ప్రక్రియలో ధృవపత్రాలు (కుల, ఆదాయ ధృవపత్రాలు) సిద్ధంగా ఉంటే వేగం పెరుగుతుంది. మీ మీసేవ లేదా గ్రామ సచివాలయంలో ఆ పత్రాలు ఇప్పటికే ఉన్నాయో, గడువు తీరిపోయాయో ముందే చూసుకో.

నిరుద్యోగ యువతకు వ్యాపార లోన్: ఖర్చును బట్టి ఏ ద్వారం సరిపోతుంది?

ఇప్పుడు ఐదు ద్వారాలను నీ ప్రాజెక్ట్ ఖర్చుకు అనుసంధానిస్తాను. ఇది నేను పై పేజీల పరిమితులను అమర్చి తయారుచేసిన పట్టిక, ఏ పేజీ ఇలా ఇవ్వలేదు.

ఈ పట్టిక చూసి ఒక్కటే నిర్ణయం తీసుకోకు. ఒకే సమయంలో రెండు పథకాల్లో దరఖాస్తు చేయడం సాధ్యమా అనేది ఆ పథకాల నిబంధనల మీద ఉంది. నాకు అది తెలియదు కాబట్టి రాతలో అడుగు. PMEGP పోర్టల్ “ఇతర ప్రభుత్వ పథకం కింద ఉన్న యూనిట్‌కు అర్హత లేదు” అంది కాబట్టి ఒకే యూనిట్‌కు రెండు సబ్సిడీలు తీసుకోవడం సమస్య కావచ్చు. ఇది నా అంచనా, తుది మాట కార్యాలయానిది.

ఐదు ద్వారాల్లో ఎవరిని కలవాలి: ఒక్క చూపు పట్టిక

ద్వారం ఏదైనా, చివరికి ఒక మనిషిని కలవాలి. ఎవరిని కలవాలో తెలియక ఆరు నెలలు గడిపేసే వాళ్లు ఉన్నారు. నేను చదివిన పేజీల ఆధారంగా చేసిన పట్టిక ఇది.

ఇక్కడ నా సలహా ఒక్కటే. ఏ కార్యాలయానికి వెళ్లినా ఒక చిన్న నోట్‌బుక్ తీసుకెళ్లు. అక్కడ ఎవరు ఏం చెప్పారో, ఏ పేరు, ఏ తేదీ, ఏ పత్రం కావాలన్నారో రాసుకో. కొన్ని రోజుల తర్వాత “అప్పుడు సార్ ఏమన్నారు” అని నువ్వే మర్చిపోతావు.

మొదటి 90 రోజుల నగదు షీట్: ఇది లేకుండా లోన్ అడగొద్దు

ఇక్కడ మనం ఒక లెక్క నేర్చుకుంటాం. ఇది ఫైనాన్స్ చదువులో మనం మొదట నేర్చుకునే ప్రాథమిక సూత్రమే. వ్యాపారం మొదటి రోజు నుంచి డబ్బు రావడం మొదలుపెట్టదు. మొదటి నెలలు ఖర్చు మాత్రమే ఉంటుంది. అందుకే “నాకు ఎంత లోన్ కావాలి” అనే ప్రశ్న కన్నా ముందు “నాకు మొదటి 90 రోజులు ఎంత నగదు కావాలి” అని లెక్క వేయాలి.

ఇది నా సొంత ఫార్ములా, ఏ పథకమూ చెప్పలేదు. కింద ఉన్న పట్టికను నీ అంకెలతో నింపు. ఇక్కడ నేను ఒక్క సంఖ్య కూడా ఊహించి పెట్టడం లేదు, ఎందుకంటే నీ ఊరు, నీ పని మారుతుంది.

చివరి వరుస మొత్తమే “మొదటి 90 రోజుల నగదు లెక్క”. అందులో నీ సొంత డబ్బు ఎంత, రుణం ఎంత, ఇంట్లో వాళ్ల సాయం ఎంత అని మూడు భాగాలు చేసి రాయి. ఈ లెక్క లేకుండా బ్యాంకుకు వెళ్లడం అంటే గుడ్డిగా వెళ్లడమే. మేనేజర్ “వాయిదా ఎప్పుడు కడతావు” అంటే నీ దగ్గర జవాబు ఉండాలి.

వాయిదా అంటే EMI గురించి ఒక అంచనా కావాలంటే కింద ఉన్న పట్టిక చూడు. ఇది ఉదాహరణ మాత్రమే. నేను ఫార్ములాతో లెక్కగట్టాను. బ్యాంకు ఇచ్చే నిజమైన వడ్డీ, ఫీజు, కాలం నీ దరఖాస్తును బట్టి మారతాయి. 36 నెలల కాలానికి, తగ్గే బ్యాలెన్స్ మీద వడ్డీ అనుకుని లెక్కగట్టాను.

ఇక్కడ నేను చెప్పదలచిన పాఠం వడ్డీ శాతం కాదు, రుణం మొత్తం. రూ.1 లక్ష అడిగితే నెలకు సుమారు రూ.3,300 ఖర్చు పక్కాగా ఉంటుంది. రూ.5 లక్షలు అడిగితే సుమారు రూ.16,000 నుంచి రూ.17,000. నీ చిన్న యూనిట్ నెలకు ఇంత మిగులు ఇవ్వగలదా అనే ప్రశ్న ఇప్పుడు వస్తుంది. నెలకు రూ.1,600 కట్టగలిగే చిన్న రుణాన్ని క్రమం తప్పకుండా తీర్చడం, రూ.5 లక్షలు తీసుకుని మధ్యలో ఆగిపోవడం కన్నా ఎంతో మేలు.

నిరుద్యోగ యువతకు వ్యాపార లోన్ తీసుకోకుండానే మొదలుపెట్టే దారి

ఇది వింతగా అనిపించవచ్చు. లోన్ గురించి చెప్తూ లోన్ లేకుండా మొదలుపెట్టమంటాడేమిటి అని. కానీ MBA ఫైనాన్స్ చదివినవాడిగా ఒక మాట చెప్పాలి. చాలా చిన్న పనులు రుణం లేకుండానే మొదలవుతాయి, ఎందుకంటే మొదటి నెలల్లో వాయిదా లేకపోవడం పెద్ద రక్షణ.

నీ ఆలోచనకు ఈ మూడు ప్రశ్నలు వేసుకో:

• ఈ పనిని చిన్న స్థాయిలో, నా దగ్గర ఉన్న డబ్బుతో మొదలుపెట్టి ఒక నెల చూడగలనా.
• ఒక్క కొనుగోలుదారు నుంచి ముందే అడ్వాన్స్ తీసుకుని సరుకు కొనగలనా.
• యంత్రాన్ని కొనే బదులు కొన్ని నెలలు అద్దెకు తీసుకుని వాడగలనా.

ఈ మూడింటిలో ఏ ఒక్కదానికి “అవును” అని వచ్చినా, నీ ప్రాజెక్ట్ చిన్నదవుతుంది, నీ మొదటి 90 రోజుల నగదు షీట్ తగ్గుతుంది, తాకట్టు లేని రుణం కోసం అంత పెద్ద మొత్తం అడగాల్సిన అవసరం ఉండదు. ఒక నెల చిన్నగా నడిపాక ఆ అనుభవంతో, ఆ రోజువారీ అమ్మకాల నోట్‌తో బ్యాంకుకు వెళ్తే మేనేజర్ ముందు నీ మాటకు బలం ఉంటుంది. “అనుభవం లేదు” అనే ఇబ్బంది మొదటి నెలలోనే సగం తగ్గిపోతుంది.

ఇది అన్ని పనులకూ సాధ్యం కాదు. యంత్రం తప్పనిసరిగా కావాల్సిన పనులు ఉంటాయి, ఉదాహరణకు చిన్న తయారీ యూనిట్. అక్కడ ఈ సలహా పనిచేయదు. కానీ సరుకు కొని అమ్మే పనులు, సేవా పనులు, ఆహార పనులకు ఇది మంచి మొదటి అడుగు.

శిక్షణ, చిన్న రుణం, తర్వాత పెద్ద రుణం: ఒక వరుస క్రమం ఆలోచన

ఇది నా అభిప్రాయం, ఏ పథకమూ ఇలా చెప్పలేదు. ఎటూ తేల్చుకోలేని యువతకు నేను ఇచ్చే వరుస ఇది:

• పని మీద ఆసక్తి ఉంది కానీ నేర్చుకోలేదు అంటే, ముందు RSETI గురించి నీ జిల్లాలో అడుగు.
• పని నేర్చుకున్నాక చిన్న ప్రాజెక్ట్ చేసి, శిశు లేదా కిశోర్ వర్గంలో చిన్న రుణం తీసుకుని సక్రమంగా తీర్చు.
• రెండో సంవత్సరంలో నీ అమ్మకాల నోట్‌తో పెద్ద యూనిట్, అంటే PMEGP లేదా ముద్రా తరుణ్ గురించి ఆలోచించు.

ఎందుకిలా? ఎందుకంటే తరుణ్ ప్లస్ లాంటి పెద్ద వర్గాలు ఇప్పటికే చిన్న రుణం తీర్చినవాళ్లకే ఇచ్చేలా ఆర్థిక శాఖ పేజీ రాసింది. అంటే వ్యవస్థే “చిన్నగా మొదలుపెట్టి నమ్మకం సంపాదించు” అనే క్రమాన్ని మెచ్చుకుంటోందని నాకు అనిపిస్తుంది. ఇది నా అర్థం, నువ్వూ ఒకసారి అక్కడ చదివి నీ అర్థం తీసుకో.

స్వయం ఉపాధి లోన్ ఆంధ్రప్రదేశ్ కోసం ముందే సిద్ధం చేసుకోవాల్సిన పత్రాలు

ఈ జాబితా ఒక ప్రైవేట్ పేజీ ఆధారంగా, ఇది అధికారిక జాబితా కాదు. Kanakkupillai OBMMS పేజీ ప్రకారం ఆధార్, కుల ధృవపత్రం, ఆదాయ ధృవపత్రం, రేషన్ కార్డు కావాలి. పథకం, వర్గం బట్టి ఇంకా పత్రాలు అడగవచ్చు. అందుకే నా సలహా: స్వయం ఉపాధి లోన్ ఆంధ్రప్రదేశ్ కోసం దరఖాస్తు రోజు రావడానికి ముందే మీసేవ లేదా సచివాలయంలో ఈ పత్రాల తేదీ, గడువు చూసుకో. కుల ధృవపత్రం ఉందేమో, ఆదాయ ధృవపత్రం పాతబడలేదేమో, ఆధార్‌లో పేరు, చిరునామా అన్నీ ఒకేలా ఉన్నాయేమో ఒకసారి చూసుకో. ఒక్క అక్షరం తేడా వల్ల దరఖాస్తు వెనక్కి వచ్చిన కథలు చాలా ఉంటాయి.

బ్యాంకు మేనేజర్ ప్రశ్నలు: ఉద్యోగం లేని వాడికి వాళ్లు ఏం అడుగుతారు

ఏ ద్వారం ఎంచుకున్నా, చివరికి ఒక బ్యాంకు శాఖలో ఒక మేనేజర్ ముందు కూర్చోవాల్సి వస్తుంది. అక్కడ అడిగే ప్రశ్నలు దాదాపు ఇవే. అధికారిక జాబితా అని నేను చెప్పడం లేదు, ఇవి నేను రుణ ప్రక్రియలు చదివిన అనుభవం నుంచి చెప్తున్న సాధారణ ప్రశ్నలు. ఇంట్లో అద్దం ముందు ఈ బ్యాంకు మేనేజర్ ప్రశ్నలకు ఒకసారి సమాధానం చెప్పుకుని వెళ్లు.

ఇందులో “కొనేవాళ్లు ఎవరు” ప్రశ్నకు సమాధానం చెప్పలేనివాళ్లు చాలామంది. అయినా ఆ ప్రశ్న వస్తుంది. “అందరూ కొంటారు సార్” అనే సమాధానం ఏ ప్రాజెక్ట్‌నీ నమ్మించదు. ఊరిలోనే ఒక వారం తిరిగి ఎంతమందిని అడిగావో, ఏ ధరకు కొంటామన్నారో ఒక చిన్న నోట్‌బుక్‌లో రాసుకుని వెళ్లు. అది బ్యాంకుకే కాదు, నీ ఆలోచన నిజమేనా అని నీకు నువ్వే తెలుసుకోవడానికి కూడా పనికొస్తుంది.

క్రెడిట్ రిపోర్టు, Udyam నమోదు: రెండు పనులు ముందే చేసి పెట్టుకో

ఉద్యోగం లేనివాళ్లకు పెద్దగా అప్పు చరిత్ర ఉండదు. అయినా ఒకసారి నీ క్రెడిట్ రిపోర్టు చూడు. మా రుణం తిరస్కారం కారణాల వ్యాసంలో RBI నిబంధన ప్రకారం ఏడాదికి ఒకసారి ఉచిత క్రెడిట్ రిపోర్టు తీసుకోవచ్చని రాశాను. అందులో నీ పేరు మీద నీకు తెలియని ఖాతా ఉందేమో చూడు. మరొకరి కోసం గ్యారంటర్‌గా సంతకం పెట్టి ఉంటే అది కూడా రిపోర్టులో కనిపించవచ్చు. తప్పు కనిపిస్తే ఆ తప్పును ముందే సరిచేయించుకోవాలి, ఎందుకంటే తక్కువ క్రెడిట్ స్కోరు వ్యాసంలో చెప్పినట్టు రిపోర్టు తప్పులు సరిదిద్దే దారి వేరే ఉంటుంది.

Udyam నమోదు గురించి కూడా ఒక్క మాట. PMEGP పోర్టల్ భౌతిక తనిఖీకి ముందు Udyam నమోదు కావాలని చెప్పింది. మిగతా పథకాలకు తప్పనిసరా కాదా అనేది నేను ఈ పేజీల్లో చూడలేదు. అయినా నమోదు ఎలా చేయాలో, ఏ పత్రాలు కావాలో మా MSME లోన్ దరఖాస్తు వ్యాసంలో వివరంగా ఉంది.

ఏజెంట్లు, వాట్సాప్ ఆఫర్లు: ఈ మూడు గుర్తుపెట్టుకో

ఉద్యోగం లేని యువతకు వచ్చే మెసేజ్‌ల్లో చాలావరకు “రుణం ఇప్పిస్తాం, ముందు ఫీజు కట్టు” అనేవి. మా సైట్ మొదటి నుంచి చెప్తున్నట్టే, మేము ఎవరి దగ్గరా ఒక్క రూపాయి తీసుకోము. ఇతరులు ఏం చేస్తారో నాకు తెలియదు, కానీ నీకు మూడు విషయాలు చెప్తాను.

• ఏజెంట్ చేసే పని నువ్వే అధికారిక పోర్టల్‌లో చేయగలవా చూడు. చేయగలిగితే ఆయనకు డబ్బు ఎందుకు.
• ఎవరు ఎంత తీసుకున్నా రాతపూర్వకంగా తీసుకో. రసీదు లేని చెల్లింపు నీ చేతికి ఏ రుజువూ ఇవ్వదు.
• “ఖచ్చితంగా మంజూరు” అని ఎవరైనా చెప్పారంటే ఆయన ఉత్తి మాటలు చెప్తున్నాడని ఆ క్షణమే అర్థం చేసుకో. మంజూరు చేసేది బ్యాంకు, ఏజెంట్ కాదు.

ఈ ముగ్గురికీ సరిపోయేలా ఒక సులువైన నియమం పెట్టుకో. నిర్ణయం తీసుకునే ముందు ఇంట్లో కూర్చుని 48 గంటలు ఆగు. ఆ తర్వాత కూడా అదే ఆఫర్ నిలబడితే అప్పుడు చూద్దాం. త్వరగా నిర్ణయం తీసుకోమని ఒత్తిడి చేసే ప్రతి ఆఫర్‌లోనూ ఏదో ఉంటుంది.

మహిళలకు, SC, ST యువతకు ప్రత్యేక దారి ఉందా?

ఉంది, కానీ అది ఈ వ్యాసం కాదు. Stand-Up India పథకం మహిళలకు, SC, ST వాళ్లకు ప్రత్యేకంగా ఉందని మా Stand-Up India వ్యాసంలో అధికారిక PIB ప్రకటన ఆధారంగా రాశాను. అక్కడ చదివి వస్తే ఇక్కడ చెప్పిన ద్వారాలకు అదనంగా ఇంకో ద్వారం కనిపిస్తుంది.

డెయిరీ, పౌల్ట్రీ లాంటి పనులు చేయాలనుకుంటే వాటి ఖర్చులు, నష్టాలు వేరుగా ఉంటాయి. ఆ లెక్కలు మా డెయిరీ, పౌల్ట్రీ రుణ వ్యాసంలో ఉన్నాయి. ఇంకా బ్యాంకా, NBFCనా అని సందేహం ఉంటే బ్యాంకు, NBFC తేడా వ్యాసం, పని మూలధనమా టర్మ్ లోన్‌నా అని ఆలోచిస్తే ఈ పోలిక చూడు.

ప్రశ్నలు: నిరుద్యోగ యువతకు వ్యాపార లోన్ గురించి తరచూ వచ్చేవి

నిరుద్యోగ యువతకు వ్యాపార లోన్ గురించి తరచుగా వచ్చే సందేహాలు

ఇవి కాగితం మీద రాసి నీ గది గోడ మీద అంటించుకో.

1. నేను ఏ పని చేస్తాను, ఎవరికి అమ్ముతాను.
2. మొదటి 90 రోజులకు నాకు ఎంత నగదు కావాలి, అందులో నా సొంత వాటా ఎంత.
3. ఈ వారం నేను మాట్లాడాల్సిన ఒక్క కార్యాలయం (RSETI, MPDO, బ్యాంకు లేదా DIC).

ఇంతే. ఐదు ద్వారాలూ చూసిన తర్వాత కూడా ఈ మూడు లైన్లు రాయలేకపోతే, ఇంకా లోన్ అడిగే సమయం రాలేదని అర్థం. అది నిరాశ పడాల్సిన విషయం కాదు. ఇంకో వారం ఊరిలో తిరిగి, ఇంకో రెండు ధరలు అడిగి మళ్లీ రాసుకో.

ఈ ఆర్టికల్ చదివాక కూడా ఎక్కడ ఆగిపోయావో తెలియని పేదవాళ్లు, అవసరం ఉన్నవాళ్లు మాకు ఇమెయిల్ పంపండి: hello@infopinky.com. నీ ఊరు, ఏ పని చేయాలనుకుంటున్నావు, ఎక్కడ ఆగిపోయావు అనేది క్లుప్తంగా రాయి. మా దగ్గర ఉన్న ఉచిత గైడ్లు, దశల వారీ వివరాలు మెయిల్ ద్వారానే పంపిస్తాం. ఈ సైట్ ఆంధ్రప్రదేశ్ కోసమే. ఈ వ్యాసం అయ్యాక Pinky మళ్లీ ఒకసారి ఇందులో ఉన్న సంఖ్యలను, పేజీలను సరిచూసింది, ఏదైనా తేడా కనిపిస్తే అదే మెయిల్‌కు చెప్పండి. ఉద్యోగం లేదని ఆగిపోకండి. సరైన ప్లాన్‌తో వెళ్తే నిరుద్యోగ యువతకు వ్యాపార లోన్ నిజంగా వస్తుంది.