వర్కింగ్ క్యాపిటల్ vs టర్మ్ లోన్ తేడా తెలియకపోతే షాపు యజమానులు తప్పు లోన్ తీసుకుని ఇబ్బంది పడతారు. కిరాణా షాపులో బియ్యం బస్తాలు అయిపోయాయి. పక్కనే కొత్త ఫ్రిజ్ కొనాలనే ఆలోచన కూడా ఉంది. రెండింటికీ డబ్బు కావాలి కదా అని ఒకే రుణం తీసుకోవాలనిపిస్తుంది. కానీ బస్తాలు అమ్మాక డబ్బు తిరిగొస్తుంది; ఫ్రిజ్ మాత్రం ఏళ్లపాటు వాడతారు. వర్కింగ్ క్యాపిటల్ లోన్, టర్మ్ లోన్ తేడా ఇక్కడి నుంచే మొదలవుతుంది. ఆ డబ్బు ఎప్పుడు ఖర్చవుతుంది, ఎప్పుడు తిరిగి వస్తుంది అన్నదే ముందుగా చూడాల్సిన లెక్క.
ఈ పోలిక చదివి బ్యాంకు కౌంటర్ దగ్గర ఏం మాట్లాడాలో మీరు ముందే నిర్ణయించుకోవచ్చు. ఇది ఏ లోన్ తప్పకుండా వస్తుందన్న హామీ కాదు. రేటు, గడువు, సెక్యూరిటీ, ఫీజు మీ బిజినెస్ వివరాలు, బ్యాంకు ప్రొడక్ట్, రాతపూర్వక శాంక్షన్ మీద ఆధారపడతాయి. మనం ఇక్కడ ఒకే వడ్డీ రేటు అందరికీ చెప్పడం లేదు; మీకు ఇచ్చిన ఆఫర్‌లో మొత్తం ఖర్చు ఎలా కనిపెట్టాలో మాత్రం చూద్దాం.
Table of Contents
సరుకు కొని అమ్మే డబ్బుకు వర్కింగ్ క్యాపిటల్ ఎందుకు?
కిరాణా షాపులో సరుకు వచ్చింది, షెల్ఫ్ మీద పెట్టారు, అమ్మారు, కస్టమర్ నుంచి డబ్బు వచ్చింది, మళ్లీ సరుకు తెచ్చారు. ఈ చక్రం మధ్యలో డబ్బు ఇరుక్కుంటే షాపు బాగానే నడుస్తున్నా చేతిలో నగదు కనిపించదు. సప్లయర్‌కి ఈరోజు కట్టాలి, కానీ కస్టమర్ బాకీ వచ్చే వారం వస్తుంది. అలాంటి రోజువారీ ఖాళీని పూడ్చడానికి వర్కింగ్ క్యాపిటల్ లోన్ లేదా బ్యాంకు ఇచ్చే లిమిట్ ఉపయోగపడవచ్చు.
జీతాలు, కరెంట్ బిల్లు, ముడిసరుకు, ప్యాకింగ్ ఖర్చు అన్నీ ఒకేలా కావు. ఏది తిరిగి అమ్మకాల నుంచి వస్తుంది, ఏది నిజంగా నష్టాన్ని పూడ్చడానికి వెళ్తుంది అనేది వేరుగా రాసుకోండి. నెలనెలా నష్టాన్ని లోన్‌తో మూసేస్తే బాకీ పెరుగుతుందే తప్ప సమస్య తగ్గదు. మీకు వర్కింగ్ క్యాపిటల్ లోన్ అవసరమా అని చూడటానికి ముందు, అమ్మిన సరుకు డబ్బు రావడానికి పడుతున్న రోజులను లెక్క పెట్టండి.
ఉదాహరణకి ఒక టైలరింగ్ యూనిట్ బట్ట కొని నెల రోజుల్లో డ్రెస్‌లు ఇస్తుందనుకుందాం. కస్టమర్లు సగం అడ్వాన్స్ ఇచ్చి మిగతా సగం డెలివరీ రోజున కడితే నగదు అవసరం ఒకలా ఉంటుంది. మొత్తం బట్ట ఖర్చు ముందే పెట్టి, మూడు నెలల తర్వాత చెల్లించే బల్క్ ఆర్డర్ అయితే ఇంకోలా ఉంటుంది. ఒకే టర్నోవర్ కనిపించినా ఆర్డర్ డబ్బు వచ్చే సమయం వేరైతే అవసరమైన లిమిట్ కూడా మారుతుంది.
ఇక్కడే చాలామంది చేసే చిన్న పొరపాటు ఉంది. అమ్మకాలు పెరిగాయంటే చేతిలో నగదు కూడా పెరిగిందనుకుంటారు. బాకీలుగా ఇచ్చిన అమ్మకాలు, స్టాక్‌లో నిలిచిన సరుకు, ఆలస్యంగా వచ్చే చెల్లింపులు కలిపి చూసాక మాత్రమే నిజమైన పరిస్థితి తెలుస్తుంది. బ్యాంకుకి చెప్పేటప్పుడు గత సేల్స్‌తో పాటు రాబోయే ఆర్డర్లు, సప్లయర్ గడువులు, కస్టమర్ బాకీలు ఒక పేజీలో చూపిస్తే మీ మాటకు ఆధారం ఉంటుంది.
యంత్రం కొంటే టర్మ్ లోన్ వాయిదా ఎలా పడుతుంది?
కొత్త మిషన్, షెడ్‌లో మార్పులు, పనికి అవసరమైన పెద్ద పరికరం లాంటి ఖర్చు ఒక్క సీజన్‌లో తిరిగి రాదు. అది కొన్ని సంవత్సరాలు పని చేసి ఆదాయం తెస్తుందని ఆశిస్తాం. అందుకే టర్మ్ లోన్ తెలుగు లో చెప్పాలంటే, ఈరోజు కొనే దీర్ఘకాలిక వస్తువు కోసం తీసుకుని, ఒప్పుకున్న గడువులో క్రమంగా తిరిగి కట్టే రుణం. ఎంతకాలం, ఎంత వాయిదా అనేది అందరికీ ఒకేలా ఉండదు.
ఒకరు రూ.6 లక్షల మిషన్ కొనాలని చూస్తున్నారని ఊహించండి. యంత్రం బిల్లు మాత్రమే చూసి లోన్ అడిగితే సరిపోదు. రవాణా, అమర్చడం, పని మొదలయ్యే వరకు కరెంట్ కనెక్షన్, శిక్షణ, మొదటి నెల ముడిసరుకు కూడా ఖర్చులే. ఇందులో ఏవి టర్మ్ లోన్‌లో బ్యాంకు పరిగణిస్తుంది, ఏవి మీ జేబు నుంచి పెట్టాలి అనే విషయం ముందే రాతపూర్వకంగా అడగండి. ఉదాహరణలో చెప్పిన మొత్తం ఏ బ్యాంకు ఆఫర్ కాదు.
మిషన్ నెలకి అదనంగా ఎన్ని వస్తువులు తయారు చేస్తుంది, వాటిలో అమ్ముడయ్యేవి ఎన్ని, అమ్మిన తర్వాత మిగిలే మార్జిన్ ఎంత అనేవి లెక్కలో పెట్టండి. కేవలం పూర్తి సామర్థ్యంతో నడిచే మంచి నెలను తీసుకుంటే వాయిదా సులభంగా కనిపిస్తుంది. పని సగం మాత్రమే వచ్చిన నెలలో కూడా ఖర్చులు, వాయిదా కట్టగలమా అనేదే గట్టిగా పరీక్షించాల్సిన విషయం. ఈ లెక్కను బిజినెస్ లోన్ ప్రాజెక్ట్ రిపోర్ట్ గురించి మన వివరణతో కలిపి చూసుకోండి.
కొత్త వ్యాపారం అయితే టర్మ్ లోన్ తీసుకున్న వెంటనే అమ్మకాలు మొదలవుతాయని అనుకోకండి. అమరిక, పరీక్ష, మొదటి ఆర్డర్, కస్టమర్ నుంచి డబ్బు వచ్చే మధ్యలో గ్యాప్ ఉండొచ్చు. ఆ కాలంలో వాయిదా ఎలా కట్టాలో బ్యాంకుతో మాట్లాడి, ఒప్పందంలో ఉన్న ప్రారంభ గడువు వివరాలు చదవండి. కొన్నిసార్లు పరికరాన్ని వాయిదాపై కొనడం కంటే కొంతకాలం అద్దెకు తీసుకుని డిమాండ్ నిజంగా ఉందో చూడడం కూడా సరైన వ్యాపార నిర్ణయం కావచ్చు.
క్యాష్ క్రెడిట్ పరిమితిలో వాడిన డబ్బుకే వడ్డీ
క్యాష్ క్రెడిట్ లిమిట్ బిజినెస్‌కి ఒక అనుమతించిన గరిష్ఠ హద్దు ఇస్తుంది. ఆ హద్దంతా ఒకేసారి తీసుకోవాల్సిన పనిలేకుండా, అవసరం వచ్చినప్పుడు డ్రా చేసి అమ్మకాల డబ్బు వచ్చినప్పుడు తిరిగి జమ చేయొచ్చు. కానీ వడ్డీ లెక్క, డ్రాయింగ్ పవర్, స్టాక్ స్టేట్‌మెంట్, మార్జిన్, ఇతర ఛార్జీలు మీ ఒప్పందాన్ని బట్టి ఉంటాయి. లిమిట్ ఉందంటే ఆ మొత్తం ఎప్పుడూ చేతికి అందుబాటులో ఉంటుందని ఊహించవద్దు.
ఉదాహరణకి పండగ ముందు బట్టల షాపుకు అదనపు సరుకు కావచ్చు. పండగ తరువాత అమ్మకాలు పూర్తయ్యాక వచ్చిన నగదును అకౌంట్‌లో తిరిగి జమ చేస్తే ఉపయోగించిన బకాయి తగ్గుతుంది. అయితే సరుకు అమ్మకపోతే స్టాక్ నిలిచిపోతుంది, వడ్డీ మాత్రం ఒప్పందం ప్రకారం పెరుగుతుంది. ఎంత సరుకు కొనాలి అనే నిర్ణయాన్ని గత సీజన్ అమ్మకాలతో పోల్చి తీసుకోవడం, కేవలం లిమిట్ ఉంది కాబట్టి మొత్తం వాడేయకపోవడం మంచిది.
క్యాష్ క్రెడిట్, సాధారణ వర్కింగ్ క్యాపిటల్ టర్మ్ లోన్ ఒకే ప్రొడక్ట్ కాదు. ఒక దాంట్లో వాడి మళ్లీ జమ చేసే వెసులుబాటు ఉండొచ్చు; ఇంకోదాంట్లో నిర్ణీత వాయిదాలు ఉండొచ్చు. స్టేట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా చిన్న వ్యాపార ఫైనాన్స్ వివరాల్లో క్యాష్ క్రెడిట్‌తో పాటు డ్రాప్‌లైన్ ఓవర్‌డ్రాఫ్ట్ వంటి రూపాలనూ చూపుతోంది. అందుకే ప్రొడక్ట్ పేరు చూసి మాత్రమే నిర్ణయం తీసుకోకుండా, మీకు వచ్చిన శాంక్షన్ షరతులు చూడండి.
ఓవర్‌డ్రాఫ్ట్, క్యాష్ క్రెడిట్ ఒప్పందాలు ఒకేలా ఉండవు
ఓవర్‌డ్రాఫ్ట్ బిజినెస్ లోన్ అనే పేరు విన్న వెంటనే అది క్యాష్ క్రెడిట్‌కే కొత్త పేరు అని అనుకోవచ్చు. రెండింటిలోనూ అనుమతించిన హద్దులో ఖాతా నుంచి అవసరమైన మొత్తాన్ని వాడే అవకాశం ఉండొచ్చు. అయితే ఎలాంటి సెక్యూరిటీతో ఇస్తారు, హద్దు క్రమంగా తగ్గుతుందా, స్టాక్ వివరాలు అడుగుతారా, ఏ ఖాతాతో లింక్ చేస్తారు అన్నవి బ్యాంకు ప్రొడక్ట్ మీద ఆధారపడతాయి. వాటిని సరిపోల్చకుండా వడ్డీ శాతం ఒక్కటే చూసి ఎంపిక చేయవద్దు.
చిన్న షాపు యజమాని రోజూ కొంత డబ్బు జమ చేస్తూ, వారంలో రెండు సార్లు సరుకు బిల్లు కడితే ఒక విధమైన లిమిట్ సరిపోవచ్చు. రెండు నెలలకోసారి పెద్ద ఆర్డర్ ఇచ్చే వర్క్‌షాప్‌కు మరో పద్ధతి సరిపోవచ్చు. బ్యాంకు ముందు మీ నిజమైన లావాదేవీల తీరును పెట్టండి. ఓవర్‌డ్రాఫ్ట్ బిజినెస్ లోన్ తీసుకునే ముందు అందుబాటులోని హద్దు, వాడని భాగంపై ఫీజు ఉందా, రివ్యూ తేదీ ఏది అని స్పష్టంగా అడగండి.
వడ్డీ వాడిన బకాయిపైనే లెక్కపడే ప్రొడక్ట్ అయినా ఇతర ఖర్చులు శూన్యం అవుతాయనే అర్థం కాదు. ప్రాసెసింగ్, డాక్యుమెంటేషన్, రీన్యువల్, గ్యారెంటీ కవర్, ఆలస్య చెల్లింపు వంటి అంశాలు ఉండొచ్చు. వాటి పేర్లు, మొత్తం, వసూలు చేసే సమయం రాసి ఇవ్వమని చెప్పండి. ఫోన్‌లో చెప్పిన రేటు కన్నా శాంక్షన్ లెటర్, ఫీజు షెడ్యూల్ ముఖ్యం; ఇంటికి వెళ్లి నిదానంగా చదివాకే ఒప్పుకోవచ్చు.
కిరాణా షాపు లెక్కలో వర్కింగ్ క్యాపిటల్ vs టర్మ్ లోన్ తేడా
ఒక ఊహాత్మక బేకరీలో ఓవెన్ కొనడానికి రూ.4 లక్షలు, పండగ సీజన్‌లో పిండి, ప్యాకింగ్ కోసం రూ.1 లక్ష అవసరమని అనుకుందాం. ఓవెన్ కొన్ని ఏళ్ల పాటు వాడతారు. పిండి మాత్రం కొద్ది రోజుల్లో బ్రెడ్‌గా మారి అమ్మకాల డబ్బుగా తిరిగి రావాలి. ఈ రెండు ఖర్చులను ఒకే రుణ బుట్టలో వేసి చూడకుండా, ఓవెన్‌కు దీర్ఘకాలిక ఫైనాన్స్, తిరిగే సరుకుకు తగిన వర్కింగ్ క్యాపిటల్ గురించి అడగడం అర్థవంతం.
అయితే ప్రతి బేకరీకి రెండు వేరు ఖాతాలే కావాలన్న నియమం లేదు. కొంతమంది రుణదాతలు రెండు అవసరాలనూ కలిపే ఫెసిలిటీ ఇస్తారు; రిజర్వ్ బ్యాంక్ MSME రుణాల వివరణలో టర్మ్, వర్కింగ్ క్యాపిటల్ అవసరాలను కలిపి చూడగల ఏర్పాటును కూడా పేర్కొంది. మీరు అడగాల్సింది పేరు కాదు: ఏ ఖర్చుకు ఎంత, ఏ గడువులో, ఏ నగదు ప్రవాహంతో తిరిగి చెల్లించాలి అన్న విషయం.
ఆ బేకరీలో పండగ అమ్మకాలు ఆశించిన దానికంటే సగమే వచ్చాయని ఊహించండి. ఓవెన్ వాయిదా మాత్రం ఆ నెలలోనూ ఉంటుంది; సరుకులో పెట్టిన డబ్బు కూడా ఆలస్యంగా తిరిగి వస్తుంది. నెలవారీ అద్దె, జీతాలు, విద్యుత్తు బిల్లు తీసేసి మిగిలే మొత్తంతో వాయిదా కట్టగలరా అని చూడాలి. మంచి నెల లెక్కతో పాటు చెడు నెల లెక్క కూడా రాసుకుంటే అవసరానికి మించిన రుణం తీసుకునే ప్రమాదం తగ్గుతుంది.
ఈ ఉదాహరణలోని రూపాయలు కేవలం లెక్క అర్థం కావడానికి మాత్రమే. నిజమైన మంజూరు మొత్తం మీ గత అమ్మకాలు, ఆర్డర్లు, సొంత పెట్టుబడి, బ్యాంకు పరిశీలన మీద మారుతుంది. వర్కింగ్ క్యాపిటల్ vs టర్మ్ లోన్ తేడా గుర్తుంచుకోవడానికి సులభమైన మాట: సరుకు అమ్మి త్వరగా తిరిగి వచ్చే డబ్బా, ఏళ్ల పాటు ఉపయోగించే వస్తువుకా? కానీ చివరి నిర్ణయం ఆ ఒక్క మాట మీద మాత్రమే తీసుకోకుండా పూర్తి ఖర్చు లెక్క చూడాలి.
సరుకు కొనుగోలు, బాకీ వసూలు మధ్య ఎన్ని రోజులు?
పాత కథనంలో ఒకే MPBF ఫార్ములాతో ప్రతి వ్యాపారానికి బ్యాంకు లిమిట్ ఖచ్చితంగా వస్తుందని చెప్పడం సరికాదు. రిజర్వ్ బ్యాంకు సూచనల్లో కొన్ని అర్హత గల చిన్న వ్యాపారాల కోసం అంచనా వార్షిక అమ్మకాల ఆధారంగా వర్కింగ్ క్యాపిటల్ అవసరాన్ని చూడటం ఉంది; బ్యాంకు తన పరిశీలనతో మరో పద్ధతి కూడా వాడవచ్చు. ఆర్బీఐ తాజా వివరణలోని పద్ధతిని అందరికీ ఆటోమేటిక్ రుణ హక్కుగా భావించవద్దు.
అమ్మకాలు ఎంత అనే దానికి తోడు సరుకు ఎన్ని రోజులు నిలుస్తుంది, కస్టమర్లు ఎప్పుడు కడతారు, సప్లయర్ ఎంత గడువు ఇస్తాడు, ఇప్పటికే ఎంత బాకీ ఉంది అన్నదీ చూడాలి. ఒక స్టేషనరీ షాపులో స్కూలు సీజన్ ముందు స్టాక్ మూడు నెలలు నిలవచ్చు. పండ్ల వ్యాపారంలో అదే స్టాక్ త్వరగా అమ్మాలి, చెడిపోవడమూ ఒక ప్రమాదం. కాగితంపై ఒకే సేల్స్ చూపించినా ఈ రెండు వ్యాపారాల నగదు అవసరం వేరు.
గత ఆరు లేదా పన్నెండు నెలల బ్యాంకు స్టేట్‌మెంట్లు, సేల్స్ రికార్డు, కొనుగోలు బిల్లులు, కస్టమర్ బాకీల జాబితా తీసుకెళ్లండి. రిజిస్ట్రేషన్, పన్ను పత్రాలు మీ వ్యాపారానికి వర్తించే మేరకు సిద్ధం పెట్టండి. బ్యాంకు ఏ వివరాలు అడిగిందో వాటి జాబితా తీసుకుని ఒక్కొక్కటి పూర్తి చేయండి. లెక్కలు గజిబిజిగా ఉంటే ఒక అకౌంటెంట్ సాయం తీసుకోవచ్చు, కానీ మీకు అర్థం కాని అంచనాలపై సంతకం పెట్టకండి.
APSFC టర్మ్ లోన్ కోసం ఏపీలో ఏ పత్రాలు కావాలి?
ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో పరికరం లేదా యూనిట్ పెట్టుబడి గురించి ఆలోచిస్తున్న వాళ్లు రాష్ట్ర ఆర్థిక సంస్థను కూడా పరిశీలించవచ్చు. APSFC టర్మ్ లోన్ ఆంధ్రప్రదేశ్ గురించి అడిగేటప్పుడు ముందుగా మీ రంగం, పెట్టుబడి పరిమాణం, స్థలం, ప్రాజెక్ట్ ఉపయోగం ఆ సంస్థ ప్రస్తుతం తీసుకునే దరఖాస్తులకు సరిపోతాయో నేరుగా తెలుసుకోండి. పాత కథనంలో ఉన్న స్థిర వడ్డీ శాతం, నాలుగు వారాల్లో మంజూరు వంటి మాటలను ఆధారంగా తీసుకుని వ్యాపార తేదీ ఖరారు చేయకండి.
మిషన్ విక్రేత ఇచ్చిన కోటేషన్, స్థలం వివరాలు, మీ సొంత పెట్టుబడి, మార్కెట్లో ఎవరు కొనబోతున్నారు అనే ఆధారాలను సిద్ధం చేయండి. రాష్ట్ర రాయితీ ఉంటే అది ఏ పాలసీ, ఏ ప్రాంతం, ఏ తేదీకి వర్తిస్తుందో విడిగా తెలుసుకోండి. రాయితీ అనేది లోన్‌లో ముందే తగ్గిపోయే నగదు అని ఊహించకండి. మీ దరఖాస్తుకి సంబంధించిన తాజా రేటు, మార్జిన్, సెక్యూరిటీ, ఛార్జీలు APSFC లేదా బ్యాంకు ఇచ్చే రాతపూర్వక సమాచారం నుంచే నిర్ధారించాలి.
ఒక వర్క్‌షాప్‌కి యంత్రం, దాన్ని నడపడానికి మొదటి రెండు నెలల ముడిసరుకు రెండూ కావచ్చు. పరికరం ఫైనాన్స్ కోసం ఒక దరఖాస్తు ఇస్తున్నప్పుడు రోజువారీ నగదు అవసరాన్ని దాచకండి. ప్రాజెక్ట్ పూర్తి అయినా సరుకు కొనడానికి డబ్బు లేక ఆగిపోయే పరిస్థితి రావచ్చు. వ్యాపారం ఎప్పుడు ఆదాయం తెస్తుంది, అప్పటివరకు ఎంత సొంత డబ్బు అందుబాటులో ఉంది అనేది మీ ప్రాజెక్ట్ రిపోర్టులో స్పష్టంగా ఉండాలి.
కొత్త యూనిట్‌కు ఖర్చు చూపించేటప్పుడు యంత్రం ధర మీదే దృష్టి పెట్టడం సహజం. కానీ పని మొదలయ్యేలోపు అద్దె, కార్మికుల శిక్షణ, మొదటి బ్యాచ్ సరుకు, కస్టమర్ నుంచి మొదటి డబ్బు వచ్చే గడువు అన్నీ ఒకే పేపరులో రాసుకోండి. ఈ మధ్యలో నగదు ఖాళీ ఏర్పడితే దానికి తగిన ఏర్పాటేమిటో ముందే తెలుసుకోవచ్చు. బిజినెస్ ప్రారంభమైన తర్వాత వెంటనే మరో ఖరీదైన రుణం వెతకాల్సిన పరిస్థితి తప్పుతుంది.
ఇప్పటికే షాపు నడుస్తున్న వాళ్లకు గత ఏడాది పండగ అమ్మకాలు ఒక ఉపయోగకరమైన ఆధారం. ఆ సీజన్‌లో కొన్న సరుకులో ఎంత మిగిలింది, డిస్కౌంట్‌లో ఎంత అమ్మాల్సి వచ్చింది, కస్టమర్లు ఎంత బాకీ పెట్టారో చూడండి. ఈ ఏడాది అంచనా వేస్తున్నప్పుడు మంచి నెల సంఖ్య మాత్రమే తీసుకోవద్దు. లిమిట్ గురించి బ్యాంకుతో మాట్లాడేటప్పుడు మీ సొంత డబ్బు ఎంత పెట్టగలరో కూడా నిజాయితీగా చెప్పండి.
CGTMSE గ్యారంటీ ఉన్నా బ్యాంకు ఫైల్‌ చూస్తుంది
గిరవు పెట్టడానికి ఆస్తి లేదని వ్యాపారం ఆలోచన అక్కడే ఆపేయాల్సిన పనిలేదు. అర్హత గల సూక్ష్మ, చిన్న వ్యాపారాలకు బ్యాంకు ఇచ్చే టర్మ్ లోన్ లేదా వర్కింగ్ క్యాపిటల్ సౌకర్యానికి CGTMSE గ్యారెంటీ వర్తించే అవకాశం ఉంటుంది. CGTMSE అర్హత వివరాలు రెండు రకాల సౌకర్యాలనూ పేర్కొంటాయి. కానీ CGTMSE మీకు నేరుగా లోన్ ఇవ్వదు; రుణదాత వ్యాపారం సాధ్యాసాధ్యాలు చూసి మంజూరు చేస్తాడు.
పాత కథనంలో రూ.10 కోట్లలోపు ఎవరైనా తప్పకుండా గిరవు లేకుండా పొందుతారని చెప్పిన మాట సరైంది కాదు. గరిష్ఠ అర్హత హద్దు ఉండటం, ప్రతి దరఖాస్తు ఆ మొత్తానికి మంజూరవడం రెండు వేరు విషయాలు. కవరేజ్ శాతం, ఫీజు కూడా ప్రస్తుత నిబంధనలు, రుణదాత, రుణ రకం మీద ఆధారపడతాయి. బ్యాంకు CGTMSE కింద దరఖాస్తు పెడుతోందా, మీపై ఏ ఖర్చు పడుతుంది, ఏ ఇతర భద్రత అడుగుతోంది అనేది రాతలో అడగండి.
మరింత వివరంగా చదవాలంటే కొలేటరల్ లేని బిజినెస్ లోన్ కథనం చూడొచ్చు; అందులోని తేదీలు, నిబంధనలు మారినట్లయితే అధికారిక CGTMSE పేజీతో తప్పకుండా సరిపోల్చండి. హామీ పథకం రుణదాత ప్రమాదంలో ఒక భాగాన్ని కవర్ చేస్తుంది గానీ, వ్యాపారి తిరిగి చెల్లించాల్సిన బాధ్యతను తొలగించదు. ఆ తేడా తెలుసుకుని అడిగితే కౌంటర్ దగ్గర గందరగోళం తగ్గుతుంది.
కొంతమంది యజమానులు బిజినెస్ మొదలుపెట్టగానే పెద్ద టర్మ్ లోన్ తీసుకుని మిగిలిన డబ్బుతో స్టాక్ కొనేస్తారు. ఆ స్టాక్ త్వరగా అమ్ముడైతే బాగానే అనిపించొచ్చు, కానీ వాయిదా మాత్రం ప్రతి నెలా వస్తుంది. ఇంకొందరు క్యాష్ క్రెడిట్ హద్దు ఉందని యంత్రం కొనేస్తారు. అప్పటినుంచి కొత్త సరుకు కొనాల్సిన రోజున లిమిట్ ఖాళీగా ఉండదు. ఈ రెండు పొరపాట్లలో ఉమ్మడి విషయం ఖర్చు తిరిగి వచ్చే సమయాన్ని పట్టించుకోకపోవడమే.
ఒక చిన్న రైస్ మిల్‌లో యంత్రం చెడిపోయిందనుకుందాం. మరమ్మతు ఖర్చు, పూర్తిగా కొత్త యంత్రం కొనుగోలు రెండూ ఒకటే కావు. మరమ్మతు తర్వాత ఇంకెన్ని నెలలు పని చేస్తుంది, కొత్త యంత్రం ఎంత ఉత్పత్తి పెంచుతుంది, పాతదాన్ని అమ్మితే ఎంత వస్తుంది అనే మూడు లెక్కలు వేరుగా చూడండి. బ్యాంకు ఇచ్చే లోన్ రకం కన్నా ముందుగా పెట్టుబడి నిజంగా అవసరమా అని నిర్ణయించుకోవడం మీకు ఎక్కువ డబ్బు ఆదా చేయవచ్చు.
బాకీలు ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు మరింత వర్కింగ్ క్యాపిటల్ తీసుకోవాలని అనిపిస్తుంది. కానీ ముందు ఏ కస్టమర్ ఎంతకాలంగా బాకీ ఉన్నాడు, వాళ్ల నుంచి డబ్బు వచ్చే అవకాశం ఉందా అని చూడండి. వసూలు కాని పాత బాకీలను కొత్త రుణంతో ఎప్పటికప్పుడు కప్పడం అంటే పాత గుంత పూడ్చడానికి కొత్త గుంత తవ్వినట్టే. అవసరం ఉంటే కస్టమర్ క్రెడిట్ గడువు తగ్గించండి, సప్లయర్‌తో చెల్లింపు షెడ్యూల్ గురించి మాట్లాడండి, ఆ తర్వాత మాత్రమే లోన్ పరిమాణం నిర్ణయించండి.
అలాగే వ్యాపార ఆదాయాన్ని ఇంటి ఖర్చుతో కలిపేస్తే ఏ రుణం సరిపోతుందో చెప్పడం కష్టం. షాపు ఖాతా నుంచి రోజూ చిన్నచిన్న మొత్తాలు బయటకు వెళ్తే స్టాక్ కొనడానికి సరిపడే నగదు కనిపించదు. కనీసం నెల రోజులు ప్రతి చెల్లింపును రాసుకోవడం మొదలుపెట్టండి. అదే రికార్డు బ్యాంకుతో మాట్లాడేటప్పుడు కూడా ఉపయోగపడుతుంది. లెక్క రాయడానికి పెద్ద సాఫ్ట్‌వేర్ అవసరం లేదు; తేదీ, వచ్చిన మొత్తం, వెళ్లిన మొత్తం, కారణం ఉన్న నోట్‌బుక్ చాలు.
వడ్డీ, ఫీజు, వాయిదా కలిపి చేతిలో మిగిలేది చూడండి
బ్యాంకు రెండు ఆప్షన్లు ఇచ్చిందనుకుందాం. ఒకదాంట్లో వడ్డీ తక్కువగా ఉన్నా ప్రాసెసింగ్ ఫీజు ఎక్కువ కావచ్చు; ఇంకోదాంట్లో వడ్డీ కొంచెం ఎక్కువగా ఉన్నా ముందుగా కట్టాల్సిన ఖర్చు తక్కువ కావచ్చు. టర్మ్ లోన్‌లో నెలవారీ వాయిదా, మొత్తం చెల్లింపు, ఆలస్యానికి జరిమానా, ముందస్తు చెల్లింపుపై షరతులు చూడండి. క్యాష్ క్రెడిట్ లేదా ఓవర్‌డ్రాఫ్ట్‌లో వాడిన బకాయి, హద్దు రివ్యూ, డ్రాయింగ్ పవర్, రీన్యువల్ ఖర్చు చూడండి.
మీ చేతిలో వచ్చిన శాంక్షన్ పత్రంలో వడ్డీ స్థిరమా మారేదా, ఏ ఆధారానికి లింక్ అయిందా, మారితే ఎప్పుడు మారుతుంది అని చదవండి. సెక్యూరిటీగా ఏమి తీసుకుంటున్నారు, వ్యక్తిగత హామీ అవసరమా అన్నదీ చూడండి. ఒకే ప్రొడక్ట్ పేరు ఉన్నా రెండు బ్యాంకుల షరతులు మారవచ్చు. ఏజెంట్ లేదాకర్ చెప్పిన నోటిమాట మీద ఆధారపడి ముందుగా ఫీజు పంపకండి; అధికారిక శాఖలో, అధికారిక పత్రాల్లో సరిచూసుకోండి.
వ్యాపారం ఇప్పటికే నడుస్తుంటే నిన్నటి అమ్మకాలే రేపు కూడా వస్తాయని ఊహించవద్దు. మూడు నెలల చెడు పరిస్థితి, ఒక పెద్ద కస్టమర్ చెల్లింపు ఆలస్యం, సప్లయర్ ధర పెంపు లాంటి మార్పులను పక్కన పెట్టి లెక్క రాసుకోండి. అప్పుడు వాయిదా, అద్దె, జీతం, ఇంటి ఖర్చు అన్నీ కలిపి మీకు ఎంత ఒత్తిడి వస్తుందో తెలుస్తుంది. లిమిట్ మంజూరైందని అంతా వాడాల్సిన బలవంతం లేదు.
షాపు మూసే సమయానికి క్యాష్ బాక్స్‌లో ఎంత ఉందన్నదే వ్యాపారం ఆరోగ్యం కాదు,. అమ్మని సరుకు, రావాల్సిన బాకీ, కట్టాల్సిన వాయిదా, రేపటి కొనుగోలు అన్నీ కలిసి చూడాలి. వర్కింగ్ క్యాపిటల్ vs టర్మ్ లోన్ తేడా అర్థమైతే మీ సమస్య డబ్బు ఎంత కావాలన్న దగ్గర ఆగదు; ఆ డబ్బు ఏ పనికి, ఎప్పుడు తిరిగి వస్తుంది, అప్పటివరకు ఎలా కడతారు అన్న పూర్తి లెక్కగా మారుతుంది. ఆ లెక్కతోనే బ్యాంకు దగ్గర మాట్లాడండి. ఏ పత్రం అర్థం కాకపోయినా అడగండి, తొందరగా సంతకం పెట్టవద్దు.
వర్కింగ్ క్యాపిటల్, టర్మ్ లోన్ ఖర్చు ఒకే పట్టికలో పెట్టండి
మీ షాపులో గత నెల సరుకు కొనడానికి పెట్టిన డబ్బు ఎంత రోజులకు అమ్మకాల రూపంలో తిరిగి వచ్చిందో గుర్తు చేసుకోండి. సరఫరాదారుకు పది రోజుల్లో కడుతుంటే, కస్టమర్ బాకీ నలభై రోజులకు వస్తే మధ్యలో ముప్పై రోజుల ఖాళీ ఉంటుంది. ఆ ఖాళీకి కావాల్సిన డబ్బు కొత్త ఫ్రిజ్ కొనడానికి కావాల్సిన డబ్బుతో ఒకేలా ఉండదు. ఫ్రిజ్ కొన్ని ఏళ్లలో ఉపయోగం ఇస్తుంది; సరుకు డబ్బు ప్రతి నెల తిరగాలి. ఈ రెండు ఖర్చుల్ని వేరుగా చూపినప్పుడే ఎంత అప్పు నిజంగా అవసరమో అర్థమవుతుంది.
| పోల్చే విషయం | రోజువారీ సరుకుకు డబ్బు | పరికరం కోసం అప్పు |
|---|---|---|
| డబ్బు ఎక్కడికి? | స్టాక్, ముడిసరుకు, బాకీ వచ్చేలోపు ఖర్చు | మిషన్, ఫ్రిజ్ లేదా దీర్ఘకాలిక పరికరం |
| తిరిగి వచ్చే దారి | సరుకు అమ్మకం, కస్టమర్ చెల్లింపు | పరికరం వల్ల కొన్నాళ్ల పాటు వచ్చే ఆదాయం |
| బ్యాంకులో అడగాల్సింది | లిమిట్, డ్రాయింగ్ పవర్, రివ్యూ, ఫీజు | వాయిదా, కాలపరిమితి, మొత్తం చెల్లింపు |
| లెక్క తప్పితే? | బాకీ ఆలస్యం, స్టాక్ నిల్వ, వడ్డీ భారం | ఆదాయం రాకముందే వాయిదా భారం |
ఇది బ్యాంకు ఇచ్చే ఉత్పత్తుల పూర్తి జాబితా కాదు. కొన్ని రుణాల్లో రోజువారీ అవసరం, పరికరానికి ఖర్చు కలిపి మంజూరు చేయవచ్చని రిజర్వ్ బ్యాంకు MSME వివరణ కూడా చెబుతోంది. అయినా మీకు ఇచ్చిన ఆఫర్‌లో ఏ భాగానికి ఏ షరతు వర్తిస్తుందో తెలుసుకోవాలి. బ్యాంకు పేరు ఒకటే ఉన్నా శాఖ ఇచ్చే లిమిట్, వడ్డీ, సెక్యూరిటీ, ఫీజు మీ దరఖాస్తు ఆధారంగా మారవచ్చు. పట్టికలో ఖాళీలను మీ రాతపూర్వక ఆఫర్‌తో నింపితేనే నిర్ణయానికి పనికొస్తుంది.
రెండు నెలలు బాకీ రాకపోతే షాపు ఎలా నడుస్తుంది?
ఒక షాపులో నెలకు రూ.2 లక్షల అమ్మకాలు జరిగాయనుకుందాం. అందులో రూ.80,000 బాకీగా ఉంది, సరఫరాదారుకు రూ.1 లక్ష వారం రోజుల్లో కట్టాలి. అమ్మకపు సంఖ్య పెద్దగా కనిపించినా వారం రోజుల్లో చేతికి వచ్చే డబ్బు సరిపోకపోవచ్చు. ఈ ఉదాహరణ ఏ ఊరి నిజమైన షాపు గణాంకం కాదు; అమ్మకం, నగదు రెండూ వేరు అని చూపించడానికి మాత్రమే. కస్టమర్ బాకీ ఎన్ని రోజులకు వస్తుంది, కొంత రాకపోతే ఏమవుతుంది, సరఫరాదారు గడువు మార్చుతాడా అని రాసుకోండి. ప్రతి నెలా ఇదే ఖాళీ ఉంటే సమస్యను కొత్త అప్పుతో మాత్రమే కప్పేయలేము.
ఇక మిషన్ కొనుగోలు దగ్గర ఆగి చూడండి. రూ.6 లక్షల మిషన్‌తో నెలకు రూ.30,000 అదనపు అమ్మకం వస్తుందని అంచనా వేసినా, ఆ అమ్మకంలో సరుకు, జీతం, కరెంట్ తీసేసి ఎంత మిగులుతుందో లెక్కించాలి. మొదటి రెండు నెలల్లో మిషన్ పూర్తి స్థాయిలో నడవకపోతే వాయిదా ఎక్కడి నుంచి కడతారు? ఆరంభ ఖర్చు కోసం చేతిలో ఉన్న డబ్బంతా పెట్టేస్తే కొత్త ఆర్డర్‌కు ముడిసరుకు కొనలేకపోవచ్చు. ప్రాజెక్ట్ రిపోర్టులో ఈ మొదటి నెలల ఖాళీని స్పష్టంగా చూపండి.
బ్యాంకు క్యాష్ క్రెడిట్ లిమిట్ ఇచ్చిందంటే పూర్తి హద్దు అన్ని రోజులూ తీసుకోవచ్చని కాదు. స్టాక్, రావాల్సిన బాకీల ఆధారంగా డ్రాయింగ్ పవర్ మారవచ్చు; స్టేట్‌మెంట్ ఎప్పుడు ఇవ్వాలి, రీన్యువల్ ఎలా జరుగుతుంది, వాడని లిమిట్‌పై ఛార్జీ ఉందా అని అడగండి. లిమిట్‌లో వాడిన డబ్బును అమ్మకాల తర్వాత తిరిగి జమ చేస్తే బకాయి తగ్గుతుంది. కానీ నష్టాన్ని ప్రతి నెల అదే లిమిట్‌తో పూడ్చుతూ పోతే రుణం పెద్దదవుతుంది.
సిడ్బీ ఆర్థిక పదాల వివరణ రోజువారీ ఖర్చు కోసం వర్కింగ్ క్యాపిటల్ అవసరం, పరికరం కోసం దీర్ఘకాలిక అప్పు మధ్య తేడాను చూపిస్తుంది.
ఆఫర్ పోల్చేటప్పుడు వడ్డీ రేటు మాత్రమే చూస్తే సరిపోదు. టర్మ్ లోన్‌లో మొదటి వాయిదా తేదీ, కాలపరిమితి, ముందుగా చెల్లిస్తే షరతు, బీమా ఖర్చు చూడండి. లిమిట్‌లో రీన్యువల్ ఫీజు, స్టాక్ పరిశీలన, తగ్గే హద్దు, ఇతర ఛార్జీలు తెలుసుకోండి. బ్యాంకు, NBFC ఆఫర్లు పోల్చే సమయంలో కూడా మొత్తం ఖర్చు ఒకే కాగితం మీద రాయండి. మీ కుటుంబ ఖర్చుకు తీసుకునే డబ్బు వ్యాపార లాభం నుంచి పోతే, రుణ వాయిదాకు మిగిలే మొత్తం మళ్లీ లెక్కించాలి.
సీజన్‌లో అమ్మకం బాగా వచ్చిన నెల ఒక్కటితో ఏడాది లిమిట్ నిర్ణయించవద్దు. గత పండుగ తర్వాత మిగిలిన స్టాక్, డిస్కౌంట్‌లో అమ్మిన సరుకు, రాకపోయిన బాకీ నిజంగా ఎంత అన్నది చూడండి. కొత్త వ్యాపారానికి పాత రికార్డు లేకపోతే ఊహగా రాసి దాని ఆధారం చూపండి. ఆర్డర్ ఖాయం కాకపోతే ముందుగా చిన్న మొత్తంతో పని మొదలుపెట్టడం సరిపోతుందా అని ఆలోచించండి. బ్యాంకు మీ లెక్కలో మార్పు కోరితే ఏ అంకెకు ఆధారం కావాలో అడిగి, తేదీతో కొత్త లెక్క ఇవ్వండి. రుణం పెద్దది కావాలని తప్పుడు బిల్లులు తయారు చేయడం మీకే ఇబ్బంది.
ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో యూనిట్ కోసం ఎవరైనా రాష్ట్ర ప్రోత్సాహకం వస్తుందని చెబితే అది మీ వర్కింగ్ క్యాపిటల్ లిమిట్‌లో డబ్బులా వెంటనే కనిపిస్తుందని అనుకోకండి. ఏ పాలసీ, ఏ రకం యూనిట్, ఎప్పుడు దరఖాస్తు, ఎప్పుడు విడుదల అనే వివరాలు అధికారికంగా తెలుసుకోండి. కొత్త మిషన్ ఆర్డర్ ఇచ్చే ముందు స్థలం, కరెంట్ కనెక్షన్, అమరిక తేదీ కూడా రుణ షెడ్యూల్‌కు సరిపోతాయో చూసుకోండి. సందేహం ఉంటే మా సైట్‌లోని ఈమెయిల్‌కు రాయండి; ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో చిన్న పెట్టుబడి వ్యాపారాల గురించి మాకు తెలిసిన మేరకు ఉచితంగా వివరిస్తాం.
తుది ఆఫర్‌ను మాత్రం బ్యాంకు పత్రంతోనే నిర్ధారించండి.
లిమిట్ రీన్యువల్ దగ్గర బ్యాంకు అడిగిన స్టాక్ సంఖ్యకు మీ షాపులో నిజంగా ఉన్న సరుకు సరిపోతుందా అని చూసుకోండి. అమ్ముడవని పాత స్టాక్‌ను కొత్త ధరకు అమ్మగలమని ఊహిస్తే అందుబాటులో ఉన్న నగదు ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది. కస్టమర్ బాకీ మూడు నెలలుగా రాకపోతే అది రేపు ఖచ్చితంగా వస్తుందని చూపించవద్దు. సరుకు ఎంత రోజులు పడుంది, ఎంత బాకీ ఆలస్యం అయింది, మీ డబ్బు ఎంత చిక్కుకుపోయింది అనే మూడు చిన్న నోట్లు చాలు. తర్వాత బ్యాంకు మరిన్ని పత్రాలు అడిగితే వాటికి అనుగుణంగా విపులంగా ఇవ్వండి.
టర్మ్ లోన్ మంజూరయ్యాక పరికరం విక్రేతకు చెల్లింపు ఎలా వెళ్తుందో తెలుసుకోండి. కోటేషన్‌లో రవాణా, అమరిక, పన్ను ఉన్నాయా, బ్యాంకు ఏ భాగం ఫైనాన్స్ చేస్తుంది, మీ సొంత వాటా ఎప్పుడు చెల్లించాలి అని అడగండి. ఒకసారి మిషన్ వచ్చాక అది పనిచేయడానికి విద్యుత్తు సరిపోకపోతే వాయిదా ఆగదు. అందుకే మిషన్ పెట్టే స్థలం, విద్యుత్, నేర్పించే సిబ్బంది, మొదటి ఆర్డర్ వివరాలు కొనుగోలుకు ముందే చూసుకోవాలి. అనుకోని ఆలస్యానికి చేతిలో కొంత నగదు ఉంటే పని మొదలయ్యేలోపు ఒత్తిడి తగ్గుతుంది.
వ్యాపారం సొంతమా, భాగస్వామ్యమా అనే విషయమూ రుణ పత్రంలో స్పష్టంగా ఉండాలి. ఇద్దరు కలిసి పని చేస్తూ ఒకరి పేరుతోనే సరుకు కొనుగోలు బిల్లులు, మరొకరి పేరుతో అమ్మకాలు ఉంటే బ్యాంకులో లెక్క చెప్పడం కష్టమవుతుంది. పాత ఖాతా స్టేట్‌మెంట్లతో మీరు చెప్పే అమ్మకాలు సరిపోతాయా అని చూసుకోండి. మీ వద్ద నగదు అమ్మకాల రికార్డు ఉంటే నిజంగా ఉన్నంత మాత్రమే చూపండి. మంచి క్రెడిట్ రికార్డు కావాలని కొత్త ఆదాయాన్ని పాత చరిత్రగా కల్పించవద్దు; కొత్త వ్యాపారమైతే అంచనా అని రాయడమే నిజాయితీ.
ఒకే షాపుకు రెండు అవసరాలు ఉంటే రెండు వేర్వేరు లెక్కలు రాయండి. సరుకు అమ్మకానికి డబ్బు తిరిగి వచ్చే రోజులు, యంత్రం నుంచి ఆదాయం మొదలయ్యే నెల వేరుగా ఉంటాయి. బ్యాంకు ఇచ్చే ఒప్పందంలో డబ్బు దేనికి వాడవచ్చో, ఎంత ఖర్చవుతుందో చదవండి. ఫ్రిజ్ కోసం వచ్చిన వాయిదా బియ్యం అమ్మిన డబ్బుపైనే పడితే షాపులో తిరిగే నగదు తగ్గుతుందనే సంగతి ముందుగానే తెలుస్తుంది.
వర్కింగ్ క్యాపిటల్, టర్మ్ లోన్ గురించి తరచూ వచ్చే సందేహాలు
స్టాక్ కొనడానికి టర్మ్ లోన్ తీసుకోవచ్చా?
రుణ ఉత్పత్తి షరతు బట్టి ఉపయోగం మారుతుంది. స్టాక్ త్వరగా అమ్ముడయ్యే పని అయితే దానికి తిరిగే నగదు అవసరాన్ని విడిగా బ్యాంకుతో చర్చించండి; యంత్రం వాయిదా ఖాతాలో అన్నీ కలిపి ఊహించవద్దు.
క్యాష్ క్రెడిట్ లిమిట్ మొత్తం ఒక్కరోజే వాడాల్సి ఉంటుందా?
సాధారణంగా అవసరానికి అనుగుణంగా ఉపయోగించే ఏర్పాటు ఉండొచ్చు. అందుబాటులో ఉన్న హద్దు, డ్రాయింగ్ పవర్, వడ్డీ, ఫీజు, తిరిగి జమ చేసే విధానం మీ ఆఫర్‌లో చూడండి.
ఓవర్‌డ్రాఫ్ట్, క్యాష్ క్రెడిట్ ఒకటేనా?
రెండింటిలో హద్దులో డబ్బు వాడే అవకాశం ఉన్నా సెక్యూరిటీ, రివ్యూ, స్టాక్ పత్రాలు, తగ్గే లిమిట్ వంటి షరతులు మారవచ్చు. ఉత్పత్తి పేరు కంటే పత్రం చదవండి.
కస్టమర్ బాకీలు పెరిగితే పెద్ద లిమిట్ తీసుకోవాలా?
ముందు ఏ బాకీ ఎప్పుడు వస్తుందో, తిరిగి రాని బాకీ ఎంత, సరఫరాదారు గడువు ఏమిటో చూడండి. పాత నష్టాన్ని కొత్త రుణంతో మూసే అలవాటు కొనసాగితే సమస్య పెరుగుతుంది.
కొత్త మిషన్ కొంటే వాయిదా మొదటి నెల నుంచేనా?
అది మీ మంజూరు పత్రం మీద ఆధారపడుతుంది. అమరిక, పని ప్రారంభం, మొదటి అమ్మకం మధ్య గడువు వివరాలు చెప్పి వాయిదా ప్రారంభ తేదీ రాతలో అడగండి.
CGTMSE కవర్ ఉన్నా రుణం తిరిగి కట్టాలా?
అవును. అర్హ రుణదాతకు గ్యారంటీ కవర్ ఉండటం రుణగ్రహీత చెల్లింపు బాధ్యతను తీసివేయదు. మీ రుణంపై ఫీజు, షరతులు అడగండి.
రెండు ఆఫర్లలో తక్కువ వడ్డీ ఉన్నదే మంచిదా?
మొత్తం తిరిగి చెల్లింపు, ప్రాసెసింగ్, రీన్యువల్, బీమా, ముందస్తు చెల్లింపు షరతులు కలిపి చూడాలి. మీ నగదు వచ్చే సమయానికి వాయిదా లేదా లిమిట్ సరిపోతుందో కూడా ముఖ్యం.